કિડનીના કેન્સરની સર્જરી · Dr Swati Shah · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre — national cancer centres માં તાલીમ, surgical oncology માં પૂરી qualification, અને દર અઠવાડિયે urological cancer ના operation.
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
Kidney Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad
આજકાલ કિડનીની મોટા ભાગની ગાંઠ આ રીતે જ પકડાય છે — પેટમાં દુખાવો, પથરીની તપાસ કે routine check-up માટે કરાવેલા sonography કે CT માં અચાનક દેખાઈ જાય. ચોપડીમાં લખેલાં લક્ષણો — કમરમાં દુખાવો, પેટમાં ગાંઠ હાથે અડે, પેશાબમાં લોહી — એ મોડા તબક્કાની નિશાની છે. એ ન હોય એનો અર્થ એ નથી કે ગાંઠ નાની કે નિર્દોષ છે.
પેશાબમાં લોહી દેખાય — ભલે દુખાવો ન હોય — તો kidney, ureter અને bladder ત્રણેય તપાસવાં પડે, ફક્ત એક નહીં. બીજી કેટલીક નિશાનીઓ મહિનાઓ સુધી બીજા કારણે ગણાયા કરે છે: લોહી ઓછું રહ્યા કરવું, calcium વધી જવું, liver ના reports બગડેલા આવે પણ liver માં કશું ન દેખાય, તાવ કે વજન ઘટવું, અને પુરુષોમાં નવો varicocele — ખાસ કરીને જમણી બાજુનો, કે સૂઈ જવાથી પણ ન બેસે એવો. એ કિડનીની નસમાં ગાંઠ ફેલાઈ હોવાની પહેલી નિશાની હોઈ શકે.
Kidney બચાવી શકાશે કે નહીં એ એક જ તપાસ પરથી નક્કી થાય છે — multiphasic CT. એટલે contrast આપ્યા પહેલાંનો એક scan અને પછી ત્રણ જુદા તબક્કાના scan. એક જ phase વાળા scan પરથી ગાંઠ contrast પકડે છે કે નહીં એ માપી જ ન શકાય, અને એ માપ્યા વગર લોહી ભરેલી cyst કે નિર્દોષ ગાંઠને કેન્સર સમજીને kidney કઢાઈ જવાના દાખલા બનેલા છે.
Report માં આટલું લખાયેલું હોવું જોઈએ, અને એ માગવાનો તમારો હક છે: ગાંઠનું માપ, એનો nephrometry score, ગાંઠ kidney ની અંદર ઊંડે બેઠી છે કે બહાર ઊપસેલી છે, hilum કે પેશાબની નળી સાથે અડે છે કે નહીં, kidney ની નસોની સંખ્યા અને ગોઠવણ, renal vein કે IVC માં ગાંઠ ગઈ છે કે નહીં અને ક્યાં સુધી પહોંચી છે, lymph node દેખાય છે કે નહીં — અને જે વાત સૌથી વધુ છૂટી જાય છે તે: બીજી kidney કેવી દેખાય છે.
Scan ની સાથે kidney કેટલું કામ કરે છે એ પણ બરાબર માપીએ છીએ — creatinine, eGFR અને પેશાબમાં protein. જ્યાં kidney નો કેટલો ભાગ જશે એ સવાલ ખરેખર ઊભો હોય, ત્યાં split-function scan કરાવીએ, જે કહી આપે છે કે કુલ કામમાંથી કેટલો ભાગ કઈ kidney કરે છે. એક વારનો creatinine એ kidney નું assessment નથી — એ એક સવારનો એક આંકડો છે.
Biopsy દરેક દર્દીમાં જરૂરી નથી. તંદુરસ્ત દર્દીમાં દેખીતી રીતે કેન્સર લાગતી ગાંઠ કાઢતાં પહેલાં biopsy ની જરૂર નથી. પણ ablation કરાવતાં પહેલાં, ફેલાયેલા રોગમાં દવા શરૂ કરતાં પહેલાં, અને જ્યાં report થી જ નિર્ણય બદલાવાનો હોય ત્યાં — જેમ કે ઉંમરલાયક અને બીજી ઘણી બીમારીવાળા દર્દીને મોટા operation માં મૂકતાં પહેલાં — biopsy કરીએ છીએ. પાણીવાળી cyst માટે Bosniak grading વપરાય છે: નીચલા grade માં follow-up પણ જરૂરી નથી, વચલા grade ને watch કરીએ, ઉપરના grade ને કેન્સર ગણીને જ સારવાર કરીએ.
નાની ગાંઠમાં partial nephrectomy એ જ પ્રમાણભૂત સારવાર છે — બીજી kidney સાવ સારી હોય તો પણ. આ operation માં ગાંઠ અને એની આજુબાજુની પાતળી ધાર કાઢી લેવાય અને બાકીની kidney કામ કરતી રહે છે. બદલામાં એ થોડાં જુદાં જોખમ સ્વીકારે છે, જે આખી kidney કાઢવામાં નથી હોતાં — અને એ દરેક જોખમ consent વખતે નામ દઈને કહેવાય છે.
આ operation સર્જન પાસે વધારે માગે છે. Kidney નું લોહી બને એટલા ઓછા સમય માટે બંધ કરાય છે; જ્યાં નસોની ગોઠવણ સાથ આપે ત્યાં clamp વહેલો ખોલી દેવાય, ફક્ત ગાંઠ તરફ જતી શાખા જ બંધ કરાય, કે clamp વગર જ ગાંઠ કઢાય. જરૂર ચોખ્ખી margin ની છે, પહોળી margin ની નહીં — એક millimetre ની ચોખ્ખી ધાર પૂરતી છે. ખાતરી ખાતર વધારાની kidney કાપી નાખવી એ તો આખા operation નો હેતુ જ મારી નાખે છે. પેશાબની system ખૂલી હોય તો એને watertight ટાંકા લઈને બંધ કરાય અને એ વાત operation note માં લખાય, કારણ કે એના પરથી drain ક્યાં સુધી રાખવો એ નક્કી થાય.
જોખમ આટલાં: operation પછી પેશાબનું લીકેજ થઈ શકે અને ક્યારેક stent મૂકવો પડે. નાની નસ ફૂલીને થોડા દિવસ પછી લોહી પડી શકે — એનો જવાબ radiologist દ્વારા embolisation છે, ફરી operation નહીં, કારણ કે embolisation થી kidney બચી જાય છે અને ફરી પેટ ખોલવાથી મોટે ભાગે નથી બચતી. Margin positive આવે તો આગળ સારવાર કરવી પડે. અને સૌથી અગત્યનું — operation દરમિયાન જો ગાંઠ સલામત રીતે ન નીકળે કે ચોખ્ખી margin ન મળે, તો ત્યાં ને ત્યાં આખી kidney કાઢવી પડે. એટલે જ દરેક partial nephrectomy પહેલાં એ ફેરફારની consent અલગથી લેવાય છે, એક પણ અપવાદ વગર. સહી કરો ત્યારે તમે એ શક્યતાને પણ હા કહો છો.
Operation open, laparoscopic કે robotic — એ ગાંઠના માપ, જગ્યા અને નસોની ગોઠવણ પરથી નક્કી થાય છે, પસંદગી પરથી નહીં. Robotic partial nephrectomy ની સગવડ Apollo, Bhat માં ઉપલબ્ધ છે.
મોટી ગાંઠ, kidney ની આજુબાજુની ચરબી કે નસમાં ફેલાયેલી ગાંઠ, અને જ્યાં ચોખ્ખી margin સલામત રીતે ન મળે — ત્યાં radical nephrectomy થાય. આ નિર્ણય MDT એટલે કે ટીમની બેઠકમાં, nephrometry score સામે રાખીને લેવાય છે; operation ના દિવસે theatre માં લેવાનો નિર્ણય નથી.
બે જૂની ટેવ હવે બંધ થઈ છે. Adrenal ગ્રંથિ હવે રૂટિનમાં નથી કઢાતી — ફક્ત ત્યારે જ જ્યારે scan કે operation માં એ સંડોવાયેલી દેખાય, કે ઉપરના ધ્રુવની ગાંઠ એને અડીને બેઠી હોય. એ જ રીતે બધા lymph node કાઢી નાખવાથી જીવવાની તક વધે છે એવું સાબિત થયું નથી; node દેખીતી રીતે સંડોવાયેલા હોય ત્યારે staging માટે કઢાય છે, બાકી નિયમ તરીકે નહીં.
નસમાં ગયેલી ગાંઠ એ સાવ જુદું operation છે અને એની તૈયારી પણ જુદી. ગાંઠ નસમાં ક્યાં સુધી ચઢી છે એ પહેલાં CT કે MRI પર નક્કી કરાય છે. જો એ liver ની પાછળ કે diaphragm ની ઉપર પહોંચી હોય, તો cardiac અને vascular surgeon, cell salvage અને bypass ની સગવડ — બધું date નક્કી કરતાં પહેલાં ગોઠવાય છે. આ કદી અચાનક કરવાનું operation નથી.
Radical nephrectomy પછી kidney ની કુલ ક્ષમતા આશરે અડધી, કાયમ માટે ઘટી જાય છે. બાકીની kidney કામ સંભાળી લે છે અને discharge વખતના reports સારા જ આવે છે — અને એટલે જ આ વાત ઘરે પહોંચતા સુધીમાં ભુલાઈ જાય છે. ઠીક ઠીક દર્દીઓમાં આગળ જતાં chronic kidney disease થાય છે; બહુ ઓછામાં આગળ જતાં dialysis ની નોબત આવે છે.
એમાંથી ત્રણ વાત નીકળે છે, અને એ જોખમ નથી — એ નક્કી વાતો છે:
એટલે જ “ગાંઠ કાઢવી કે kidney કાઢવી” એ ચર્ચા operation ના દિવસે નહીં, અઠવાડિયાં પહેલાં થવી જોઈએ. બે operation વચ્ચેનો ફરક પહેલા અઠવાડિયામાં નથી વરતાતો. એ વીસમા વર્ષે વરતાય છે.
સાવ નાની ગાંઠ માટે, અને જેમની બીજી બીમારીઓ મોટા operation ને પોસાય એવું ન બનાવે એવા દર્દીઓ માટે, બે સાચા વિકલ્પ છે: schedule પ્રમાણે ગાંઠ પર નજર રાખવી, અથવા ચામડીમાંથી સોય નાખીને ગરમી કે ઠંડીથી ગાંઠ બાળી/થીજાવી નાખવી. આ સારવાર ટાળવાના રસ્તા નથી — એના પોતાના કડક નિયમ છે.
Active surveillance આશરે બે centimetre થી નાની ગાંઠમાં, અને નબળા કે બહુ બીમાર દર્દીની કોઈ પણ નાની ગાંઠમાં યોગ્ય છે. એ protocol છે, અવગણના નથી: ત્રણ-છ મહિને scan, પછી છ મહિને, અને સ્થિર રહે તો વર્ષે એક વાર. ગાંઠ વર્ષમાં આશરે પાંચ millimetre થી વધુ વધે, ચાર centimetre વટાવે, કે દર્દીને પોતાને કઢાવી નાખવી હોય — ત્યારે operation કરીએ છીએ.
Ablation એવા દર્દીઓ માટે છે જે operation માટે fit નથી, જેમને પહેલાંના operation પછી એ જ જગ્યાએ ગાંઠ પાછી આવી છે, જેમને વારસાગત કારણે ઘણી ગાંઠો છે, બંને kidney માં ગાંઠ છે, કે એક જ kidney છે અને વધુ ભાગ જવાનું જોખમ પોસાય એમ નથી. એ પહેલાં biopsy અલગ procedure તરીકે કરવી પડે છે, એ જ સમયે નહીં. ત્રણ-ચાર centimetre થી મોટી ગાંઠ, કે hilum અને ureter પાસેની ગાંઠ — એમાં બીજા વિકલ્પ હોય ત્યાં ablation યોગ્ય નથી.
★★★★★
“We came from surrendernagar my wife operated by Dr Swati shah best kidney surgeon in Ahmedabad”
bharat gohil · Google review, Apollo Hospital, Bhat
★★★★★
“I operated by Dr swati shah. We came for follow up . And now I am absolutely fine after surgery. Dr swati shah is best kidney cancer surgeon in ahmedabad”
Darji kushal Kushal · Google review, Apollo Hospital, Bhat
★★★★★
“Dr. Swati is an expert uro-oncologist with excellent results in kidney cancer surgery, including robotic partial nephrectomy. She offers precise treatment, clear guidance, and compassionate care — among the best in Gujarat for kidney cancer and urological oncology.”
Angel Christian · Google review, Gota clinic
Recovery enhanced-recovery પ્રમાણે ચાલે છે — એ જ સાંજે ખાટલાની બહાર બેસવાનું, વહેલા પાણીના ઘૂંટ, બીજા દિવસે ત્રણ વાર ચાલવાનું, અને પછીના બે-ત્રણ દિવસમાં ખોરાક વધારતા જવાનું. દવાનો સૌથી અગત્યનો નિયમ એ છે કે partial nephrectomy પછી અને એક kidney વાળા દરેક દર્દીમાં સોજા ઉતારતી NSAIDs સાવ બંધ — આ operation પછી creatinine વધવાનું સૌથી સામાન્ય અને ટાળી શકાય એવું કારણ એ જ છે.
પહેલા દિવસે creatinine અને hemoglobin તપાસાય, પછી બે દિવસ ફરી. Partial nephrectomy પછી creatinine વધે તો મોટે ભાગે એ પાણીના હિસાબનો કે દવાનો મામલો હોય છે, operation નો નહીં — પણ પેશાબનો અવરોધ અને લીકેજ ધારી લઈને નહીં, તપાસીને બાકાત કરાય છે. Drain માં ચોખ્ખું પાણી જેવું પ્રવાહી આવે તો એને જોયા કરવાનું નહીં, એનું creatinine મોકલવાનું — લોહી કરતાં ઘણું વધારે આવે તો એ પેશાબ છે, drain ત્યાં જ રહે અને stent ગોઠવાય. “શું થાય છે જોઈએ” એમ કહીને drain કદી ખેંચાતો નથી.
તરત પાછા બોલાવવા પડે એવી નિશાનીઓ: hemoglobin ઘટે અને ધબકારા વધે સાથે કમરમાં ભારેપણું, પેશાબ ઓછો થઈ જવો, ત્રીજા દિવસ પછી તાવ સાથે પેટ ફૂલવું, શ્વાસ ચઢવો કે પગે સોજા, અને એક જ કામ કરતી kidney વાળા દર્દીમાં પેશાબ એકદમ ઓછો થઈ જવો — એ સવાર સુધી રાહ જોવાની વાત નથી, એ જ દિવસની emergency છે. Kidney ના કેન્સરવાળા દર્દીને નવો કમરનો દુખાવો થાય તો ચલાવતાં પહેલાં scan કરાવીએ છીએ, કારણ કે આ કેન્સર હાડકાને પોલું કરે છે.
Discharge ત્યારે જ જ્યારે તાવ ન હોય, ખોરાક પચતો હોય, જાતે ચલાય, દુખાવો પેલી બંધ કરેલી ગોળીઓ વગર કાબૂમાં હોય, અને creatinine સ્થિર કે ઘટતું હોય — અને discharge વખતનો eGFR લખી લેવાય, કારણ કે હવે પછીની દરેક તપાસ એની સામે મપાશે. જતાં પહેલાં histology ની appointment લખાય છે, અને જ્યાં operation પછી દવાની ચર્ચા થવાની હોય ત્યાં oncology ની appointment પણ ત્યારે જ લેવાય છે — એ બારી કાયમ ખુલ્લી નથી રહેતી.
એક follow-up કેન્સર પર નજર રાખે છે, બીજું kidney પર. બંને જુદાં છે, અને બીજું જ છૂટી જાય છે — સામાન્ય રીતે કેન્સરનું follow-up પૂરું થયું એ જ દિવસે.
કેન્સરનું follow-up એટલે છાતી અને પેટના scan, જેની વચ્ચેનો ગાળો stage, grade અને specimen ના report પરથી નક્કી થાય — નાની, ધીમી, kidney ની અંદર જ રહેલી ગાંઠમાં લાંબો ગાળો, અને ચરબી કે નસમાં ફેલાયેલી, node સંડોવાયેલી કે margin positive ગાંઠમાં ટૂંકો. Ablation પછી શરૂઆતમાં scan વધુ નજીક નજીક થાય છે, અને સારવાર કરેલી જગ્યાએ નવું contrast પકડાય તો એ સાબિત ન થાય ત્યાં સુધી ગાંઠ જ ગણાય. એક વાત ચોખ્ખી કહેવી જોઈએ: આ કેન્સર મોડું પાછું આવી શકે છે, ક્યારેક દસ વર્ષ પછી પણ. એટલે પાંચ વર્ષે કોઈને એમ ન કહેવાય કે હવે ભૂલી જાઓ.
Kidney નું follow-up દરેક દર્દી માટે, કાયમ: creatinine, eGFR અને પેશાબમાં protein — ત્રણ મહિને, વર્ષે, પછી દર વર્ષે. દરેક visit માં BP અને sugar જોવાય, અને function નક્કી કરેલી હદથી નીચે જાય કે પેશાબમાં protein આવે તો kidney ના physician પાસે મોકલાય.
Kidney નું કેન્સર બીજે ફેલાઈ ગયું હોય ત્યારે પહેલાં દવા ચાલે છે અને operation ત્યાં જ થાય છે જ્યાં એનાથી ફાયદો હોય. આવા સંજોગોમાં kidney કાઢી નાખવી એ હવે રૂટિન નથી — અને બીમાર દર્દીમાં એ ઉતાવળે કરવાથી જે દવા કામ કરત એ મોડી પડે છે.
Operation ની જગ્યા હજી છે. જે દર્દી સારી તબિયતમાં હોય, બીજે ફેલાવો ઓછો હોય, કે પોતાની ગાંઠમાંથી લોહી પડતું હોય કે દુખાવો થતો હોય — એમને kidney કાઢવાનું operation આપીએ છીએ. ફેફસાંમાં ગણીને બે-ચાર જગ્યાએ જ ફેલાવો હોય એવા fit દર્દીમાં એ જગ્યાઓ પણ કાઢી નાખવી એ આ કેન્સરમાં લાંબા સમય સુધી રોગ વગર રહેવાનો સાચો રસ્તો છે, અને એને હાથ ખંખેરીને ના પાડવા જેવી નથી. દવાથી સારો જવાબ મળ્યો હોય તો પછી kidney કાઢવાનું પણ કેટલાક દર્દીમાં યોગ્ય છે.
Dr Swati Shah I Robotic Uro Oncologist I Prostate, Kidney, Bladder Cancer specialist
Gota, Ahmedabad, Gujarat
Gota clinic નો રસ્તો
Dr Swati Shah Uro Oncologist I Prostate, Bladder, Kidney Cancer I Robotic surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar, Gujarat
Apollo Hospital, Bhat નો રસ્તો
ફોન અને WhatsApp: +91 63590 11009
Dr Swati Shah અમદાવાદમાં Gota OPD માં દર્દી જુએ છે અને Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar માં operation કરે છે. સૌરાષ્ટ્ર, ઉત્તર ગુજરાત અને રાજસ્થાનથી આવતાં કુટુંબો અગાઉથી ફોન કરીને આવે તો consultation, kidney function ના reports અને બાકીના scan મોટે ભાગે એક જ ધક્કામાં પતી જાય છે.
કિડનીમાં ગાંઠ નીકળે ત્યારે બે જુદા operation શક્ય છે — એક માં ફક્ત ગાંઠ કાઢીને બાકીની kidney રાખી લેવાય, બીજા માં આખી kidney ગાંઠ સાથે કાઢી નખાય. કેન્સર તો બંને રીતે નીકળી જાય છે. ફરક એ પડે છે કે આખી જિંદગી માટે તમારી પાસે કેટલી kidney કામ કરતી બચે છે. Call +91 63590 11009 WhatsApp — Dr Swati Shah ની ટીમ
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
