છેલ્લે સુધાર્યું: 10-Oct-2026
Call કરો +91-63590-11009 Visit પહેલાં reports મોકલો
ટૂંકમાં
વૃષણ (અંડકોષ) નું cancer પેટની પાછળની લસિકા ગાંઠો (lymph nodes) સુધી કે તેનાથી આગળ પહોંચે, ત્યારે cisplatin વાળી chemotherapy મુખ્ય સારવાર છે, અને મોટા ભાગના પુરુષોમાં તે સારું કામ કરે છે.
આખી સારવાર દરમિયાન AFP, hCG અને LDH જોવાય છે. Chemotherapy દરમિયાન કે પછી marker વધે તો માત્ર રાહ નથી જોવાતી: એ જ અઠવાડિયે ફરી staging અને ચર્ચા થાય છે.
છેલ્લી cycle પછી શું થાય તે ગાંઠના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે. Non-seminoma માં 1 cm કે વધુની બાકી ગાંઠ કઢાય છે; seminoma માં ફક્ત PET માં સક્રિય 3 cm કે વધુની ગાંઠ.
વૃષણ કઢાઈ ગયું છે, ઓપરેશન પછીનો CT અને markers આવી ગયા છે, અને tumour board ને ફેલાવો દેખાયો છે: પેટની પાછળની લસિકા ગાંઠોમાં, કે તેનાથી આગળ, જેમ કે ફેફસાંમાં. Stage અને risk group નો અર્થ stage અને risk group વિશેના પાના પર સમજાવ્યો છે. આ પાનું એ પછીની સારવાર વિશે છે.
લસિકા ગાંઠોમાં ફેલાવો હોય એટલે દરેકને પૂરી chemotherapy જ જોઈએ એવું નથી. Seminoma માં markers normal હોય અને લસિકા ગાંઠો 3 cm સુધીની હોય, તો પસંદ કરેલા પુરુષોમાં nerve-sparing RPLND, અથવા ફક્ત એ ભાગ પર કેન્દ્રિત radiotherapy અને carboplatin નો એક ડોઝ, માન્ય નાના વિકલ્પો છે. મોટી લસિકા ગાંઠો કે તેનાથી આગળનો ફેલાવો હોય તો cisplatin વાળી chemotherapy અપાય છે.
અમુક યુવાનો ખૂબ બીમાર હાલતમાં આવે છે: શ્વાસ ચડતો હોય, પેટમાં મોટી ગાંઠ હોય, કે hCG હજારોમાં હોય. ફેફસાંમાં રક્તસ્રાવ થઈ શકે. ત્યારે વૃષણ કાઢતાં પહેલાં જ chemotherapy તરત શરૂ થાય છે. કરોડરજ્જુ પર દબાણ, છાતીની મુખ્ય શિરા (vein) બંધ થવી, કે લસિકા ગાંઠોનો જથ્થો પેશાબની નળીઓ દબાવે અને kidney બંધ પડવા માંડે, આ પણ એ જ દિવસે સંભાળવાની સમસ્યાઓ છે.
મુખ્ય સારવાર BEP છે: bleomycin, etoposide અને cisplatin, cycle માં અપાય. કેટલી cycle તે risk group નક્કી કરે છે: good risk માં ત્રણ, intermediate અને poor risk માં ચાર. Bleomycin ન આપી શકાય ત્યારે BEP ની ત્રણને બદલે EP ની ચાર cycle અપાય છે. Good risk seminoma માં LDH ઉપરની મર્યાદાથી 2.5 ગણા કરતાં વધુ હોય, તો મોટા ભાગના પુરુષોને હવે ત્રણને બદલે ચાર cycle અપાય છે.
Cycle સમયસર જ અપાય છે. લોહીના કોષ ઘટે ત્યારે તેને ટેકો આપતાં ઇન્જેક્શન વગર ડોઝ ઘટાડાતો નથી કે cycle પાછી ઠેલાતી નથી, કારણ કે સમયપત્રક જાળવવું એ જ સારવારની અસરનો ભાગ છે. ખેંચાયેલું સમયપત્રક સારવાર નિષ્ફળ જવાનું સૌથી સામાન્ય, ટાળી શકાય તેવું કારણ છે.
| શું જોવાય | કેમ | પછી શું |
|---|---|---|
| શ્વાસ ચડવો કે સૂકી ઉધરસ | Bleomycin ફેફસાંને નુકસાન કરી શકે | Bleomycin કાયમ માટે બંધ; “એક વધુ cycle” ક્યારેય નહીં |
| લોહીમાં creatinine | Cisplatin kidney પર ભાર લાવી શકે | વધારાનું પ્રવાહી અને medical oncologist સાથે ડોઝની સમીક્ષા |
| સાંભળવાની શક્તિ, કાનમાં અવાજ | Cisplatin સાંભળવાની શક્તિને અસર કરી શકે | સાંભળવાની તપાસ, શરૂઆતના માપ સાથે સરખામણી |
| હાથ-પગમાં ઝણઝણાટી; ઠંડી, સફેદ પડતી આંગળીઓ | Chemotherapy ની ચેતાતંતુ અને રક્તવાહિનીઓ પર અસર | દરેક cycle માં નોંધ |
| AFP, hCG અને LDH | Cancer સારવારને જવાબ આપે છે કે નહીં તે બતાવે | વધે તો એ જ અઠવાડિયે ફરી staging અને tumour board |
Chemotherapy દરમિયાન કે પછી ચડતો marker બતાવે છે કે cancer સારવાર સામે ટકી રહ્યું છે કે પાછું આવી રહ્યું છે. તેને ફક્ત જોયા કરાતું નથી. Scan ફરી થાય છે અને tumour board એ જ અઠવાડિયે ચર્ચા કરે છે. બીજી હરોળની સારવાર, એટલે સામાન્ય ડોઝની chemotherapy કે stem cell ના ટેકા સાથે ઊંચા ડોઝની chemotherapy, વધુ કેસ સંભાળતા કેન્દ્રમાં થવી જોઈએ; અહીં અખતરા કરવાને બદલે દર્દીને ત્યાં મોકલાય છે.
Chemotherapy પછીનો CT બતાવે છે કે ગાંઠ બાકી છે કે નહીં. તેનું શું કરવું તે ગાંઠના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે:
| ગાંઠનો પ્રકાર | Chemotherapy પછી બાકી ગાંઠ | શું સલાહ |
|---|---|---|
| Non-seminoma, markers normal થયા પછી | 1 cm કે વધુ | RPLND થી કાઢવી, કારણ કે તેમાં teratoma હોઈ શકે, જે chemotherapy થી નાનું થતું નથી અને વધી કે બદલાઈ શકે |
| Seminoma | 3 cm કે વધુ | Chemotherapy પછી ઓછામાં ઓછાં છથી આઠ અઠવાડિયે PET-CT; PET માં સક્રિય હોય તો જ ઓપરેશન |
| Seminoma | નાની, કે PET માં સક્રિય નહીં | Scan થી નજર |
| મોડેથી પાછી આવેલી ગાંઠ કે વધતું teratoma | વર્ષો પછી પણ વધતી ગાંઠ | ઓપરેશન જ સારવાર; વધતા teratoma પર chemotherapy કામ નથી કરતી |
Non-seminoma ની બાકી ગાંઠમાં PET-CT ની કોઈ ભૂમિકા નથી; ત્યાં નિર્ણય કદ અને markers પરથી થાય છે.
બાળક થવાની ક્ષમતા અને ચેતાતંતુ બચાવવાની (nerve-sparing) વાત વિગતે વૃષણના cancer ની સર્જરી અને fertility ના પાના પર છે. Reports પહેલેથી મોકલી શકાય, જેથી consultation તે વાંચેલા હોય ત્યાંથી શરૂ થાય. સારવાર consultation માં શારીરિક તપાસ પછી નક્કી થાય છે.
હા. આ cancer ફેલાયા પછી પણ સામાન્ય રીતે chemotherapy ને સારો જવાબ આપે છે. તમારું ચિત્ર તમારા risk group પર અને દરેક cycle સમયસર પૂરી કરવા પર આધાર રાખે છે.
તારીખો જાળવવી એ જ સારવારની અસરનો ભાગ છે. લોહીના કોષ ઘટે તો ડોઝ ઘટાડવા કે મોડું કરવાને બદલે ઇન્જેક્શનથી ટેકો અપાય છે.
ફક્ત ત્યારે, જ્યારે કાઢવા જેવી ગાંઠ બાકી રહે: non-seminoma માં markers normal સાથે 1 cm કે વધુ; seminoma માં PET માં સક્રિય 3 cm કે વધુ. ઘણા પુરુષોને ઓપરેશનની જરૂર નથી પડતી.
Seminoma માં 3 cm કે વધુની ગાંઠ હજી સક્રિય છે કે નહીં તે બતાવવામાં મદદ કરે છે. Non-seminoma માં તેની કોઈ ભૂમિકા નથી, કારણ કે બાકી ગાંઠમાં teratoma હોઈ શકે; નિર્ણય કદ અને markers પરથી થાય છે.
Chemotherapy પહેલાં દરેક પુરુષને સલાહ અપાય છે અને જવાબ લખાય છે. લગભગ દરેક કિસ્સામાં સારવાર મોડી કર્યા વગર ઓછામાં ઓછો એક નમૂનો સાચવી શકાય છે.
વૃષણના cancer ની પૂરી માહિતી testicular cancer surgery ના પાના પર છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Testicular Cancer Surgeon
Consultation Gota OPD, અમદાવાદમાં. ઓપરેશન Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગરમાં.
Gota OPD, Ahmedabad — Gota, Ahmedabad, Gujarat
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
