છેલ્લે સુધાર્યું: 10-Oct-2026
Call કરો +91-63590-11009 Visit પહેલાં reports મોકલો
ટૂંકમાં
વૃષણ (અંડકોષ) નું cancer મોટા ભાગે સારવારને સારો પ્રતિભાવ આપે છે, ફેલાયા પછી પણ. આ સારું ચિત્ર ટકાવવા માટે મુખ્ય વાત છે: દરેક તપાસ, દરેક scan અને દરેક cycle સમયસર.
રુઝ આવવાનો સમય સારવાર પર આધાર રાખે છે. જંઘામૂળ (groin) માંથી વૃષણ કાઢવામાં વધુમાં વધુ એક રાત રોકાવું પડે; RPLND માં આશરે એક અઠવાડિયું; chemotherapy ની અસરો અલગ.
એક વૃષણ બચે તો સામાન્ય રીતે બાળક થવાની ક્ષમતા અને testosterone ચાલુ રહે છે, પણ હંમેશાં નહીં. Chemotherapy અને RPLND બંને તેને અસર કરી શકે, એટલે sperm સારવાર પહેલાં સાચવાય છે.
આ cancer સામાન્ય રીતે સારવારથી કાબૂમાં આવે છે, અને cancer વૃષણની બહાર ફેલાયું હોય તો પણ મોટા ભાગના પુરુષોમાં આ વાત સાચી રહે છે. Dr Swati Shah blog માં કોઈ પુરુષના ભવિષ્ય પર એક આંકડો મૂકતાં નથી. તમારા પોતાના આંકડા તમારા stage પર, અને ફેલાવો હોય તો તમારા risk group પર આધાર રાખે છે. એ આંકડા consultation માં તમારા reports સાથે સમજાવાય છે, blog માં નહીં.
સાદા શબ્દોમાં, આગળનું ચિત્ર આ વાતો પર ટકેલું છે:
| તમારી સ્થિતિ | મુખ્યત્વે શેના પર આધાર |
|---|---|
| Stage I, નિયમિત નિગરાની (surveillance) પર | દરેક તપાસમાં સમયસર આવવું, જેથી ગાંઠ પાછી આવે તો વહેલી પકડાય અને સારવાર થાય |
| Stage I, એક વખતની રોકથામની દવા પછી | એ સારવાર માટેનું અલગ તપાસ-પત્રક પાળવું |
| લસિકા ગાંઠો (lymph nodes) કે તેનાથી આગળ ફેલાવો | Risk group, અને chemotherapy ની દરેક cycle સમયપત્રક મુજબ પૂરી કરવી |
| Chemotherapy પછી બાકી રહેલી ગાંઠ | ગાંઠનો પ્રકાર ઓપરેશન માંગે ત્યારે આખી ગાંઠ કાઢવી |
સારું લાગવા માંડ્યું એટલે cycle છોડી દેનાર પુરુષ સારી તક ગુમાવીને રોગ પાછો આવવાનું જોખમ વહોરે છે. સારવાર શરૂ થાય તે પહેલાં દરેક દર્દીને આ વાત કહેવાય છે.
| સારવાર | હોસ્પિટલમાં રોકાણ | પહેલાં અઠવાડિયાં |
|---|---|---|
| જંઘામૂળમાંથી વૃષણ કાઢવું (radical inguinal orchidectomy) | એ જ દિવસે રજા, અથવા એક રાત | હોશમાં આવ્યાના બે કલાકે ચાલવું; પછીના દિવસે ઘરે; બીજા કે ત્રીજા દિવસે ફોન કે clinic માં તપાસ; આશરે બે અઠવાડિયે pathology રિપોર્ટ સાથે મુલાકાત |
| પેટની પાછળની લસિકા ગાંઠો કાઢવી (RPLND) | સામાન્ય રીતે ચારથી સાત દિવસ | પહેલા દિવસથી ચાલવું; ખોરાક ધીમે ધીમે વધારવો; ઘરે જતાં પહેલાં drain કાઢી લેવાય; વીર્યસ્ખલનના ચેતાતંતુ બચાવી શકાયા કે નહીં તે તમને રૂબરૂ કહેવાય |
| Chemotherapy | Cycle માં અપાય | આખા કોર્સ દરમિયાન ફેફસાં, kidney, સાંભળવાની શક્તિ અને ચેતાતંતુ (nerves) ની તપાસ; દરેક cycle સમયસર |
કામ, gym કે રમતમાં પાછા ફરવાની કોઈ એક નક્કી તારીખ નથી. ઓપરેશન પછીની તપાસમાં ઘા કેવો રુઝાયો છે અને હજી બીજી સારવાર બાકી છે કે નહીં, તે જોઈને તમારી સાથે નક્કી થાય છે. ઓફિસનું કામ અને ભારે મહેનતનું કામ એક જ જવાબ નથી, એટલે તમારા કામ વિશે પૂછો.
બાળક થવાની ક્ષમતાની વાત નિદાન વખતે જ થાય છે, સારવાર પછી નહીં. જવાબ ત્રણ હકીકતો પર ટકેલો છે:
લાંબા ગાળાની યોજનામાં બાળક અંગેની તપાસ અને જરૂર પડે તો IVF જેવી મદદની સલાહ સામેલ છે. Sperm banking, ચેતાતંતુ બચાવતું ઓપરેશન (nerve-sparing) અને prosthesis વિશે વિગતે વૃષણના cancer ની સર્જરી અને fertility ના પાના પર છે.
મોટા ભાગના પુરુષોમાં બાકીનું વૃષણ પૂરતું testosterone બનાવે છે. થોડા પુરુષોમાં વર્ષો જતાં તે ઘટે છે, અને અમુકને જીવનભર દવા લેવી પડે છે. એટલે સારવારના એક વર્ષ પછી અને પછી સમયાંતરે સવારનું testosterone તપાસાય છે. થાક, ઇચ્છા ઘટવી કે મન ઉદાસ રહેવું, આ વાતો તપાસમાં કહો; તકલીફ આપતું ઓછું testosterone સારવારથી સુધારાય છે.
કાઢેલું વૃષણ પાછું નથી આવતું, અને prosthesis ન મુકાય તો વૃષણકોથળી દેખાવમાં અને અડવામાં જુદી લાગશે. દરેક પુરુષને prosthesis ની વાત કરાય છે. Infection નું જોખમ ઓછું હોય તો તે orchidectomy વખતે, નહીં તો પછીના ઓપરેશનમાં મુકાવી શકાય; એટલે આ “હમણાં કે ક્યારેય નહીં” નો નિર્ણય નથી. અમુક પુરુષોને ઓપરેશન પછી જંઘામૂળ કે વૃષણકોથળીમાં લાંબો સમય દુખાવો રહે છે; સહન કરતા રહેવાને બદલે તપાસમાં કહો.
સફળ સારવાર પછી પણ અમુક અસરો મોડેથી દેખાઈ શકે. એ જાણીતી હોય તો શોધાય છે, ચૂકાતી નથી:
| અસર | મુખ્યત્વે શેનાથી | શું કરાય |
|---|---|---|
| ઓછું testosterone | એક વૃષણ ગુમાવવું, chemotherapy | એક વર્ષે અને સમયાંતરે સવારનું testosterone |
| બાળક થવાની ક્ષમતા ઘટવી | Chemotherapy, RPLND | બાળક થવાની ક્ષમતાની તપાસ; સાચવેલા sperm; IVF જેવી મદદની સલાહ |
| બ્લડ પ્રેશર, સુગર અને cholesterol માં ફેરફાર | સમગ્ર સારવાર | Survivorship યોજનામાં હૃદય અને metabolism ની તપાસ |
| સાંભળવામાં ફેરફાર કે કાનમાં અવાજ | Cisplatin | ફેરફાર લાગે તો સાંભળવાની તપાસ |
| હાથ-પગમાં ઝણઝણાટી કે સુન્નપણું | Cisplatin | તપાસમાં જણાવો |
| બીજું, જુદું cancer | Chemotherapy કે radiotherapy | જાગૃતિ, જેથી નવાં લક્ષણ અવગણાય નહીં |
બાકીના વૃષણમાં નવી ગાંઠ થઈ શકે, એટલે તેને જાતે તપાસવાની રીત શીખવાય છે અને દર મહિને તપાસવાનું કહેવાય છે. આ રોગ મોડેથી પાછો આવે એવું પણ બને છે, ક્યારેક વર્ષો પછી કમરના દુખાવા કે પેટમાં ગાંઠ તરીકે. Survivorship યોજના આપ્યા વગર કોઈનું follow-up બંધ કરાતું નથી. મુલાકાત પ્રમાણે તપાસનું પત્રક follow-up વિશેના પાના પર છે, અને રાહ ન જોવાય તેવાં લક્ષણ સારવાર પછીની ચેતવણીઓ વિશેના પાના પર છે.
Reports પહેલેથી મોકલી શકાય, જેથી consultation તે વાંચેલા હોય ત્યાંથી શરૂ થાય. સારવાર અને follow-up, consultation માં શારીરિક તપાસ પછી નક્કી થાય છે.
ઘણી વાર હા. એક વૃષણથી સામાન્ય રીતે ક્ષમતા ચાલુ રહે છે, પણ હંમેશાં નહીં. Chemotherapy અને RPLND તેને ઘટાડી શકે, એટલે sperm સારવાર પહેલાં સાચવાય છે. RPLND પછી વીર્ય બહાર ન આવે તો સાચવેલા sperm સાથે IVF જેવી મદદ રસ્તો છે.
મોટા ભાગના પુરુષોમાં હા. અમુકમાં વર્ષો જતાં ઘટે, એટલે એક વર્ષે અને પછી સમયાંતરે સવારનું testosterone તપાસાય છે. તકલીફ આપતું ઓછું સ્તર દવાથી સુધારાય, ક્યારેક જીવનભર.
કોઈ એક તારીખ નથી. ઓપરેશન પછીની તપાસમાં ઘા અને હજી chemotherapy કે RPLND બાકી છે કે નહીં, તે જોઈને નક્કી થાય છે.
હા, આ રોગ મોડેથી પણ પાછો આવી શકે છે, અને ધીમે વધતું teratoma વર્ષો પછી દેખાઈ શકે. એટલે follow-up પાંચ વર્ષે બંધ નથી થતું, survivorship યોજના સાથે ચાલુ રહે છે.
મોટા ભાગના પુરુષોમાં હા: આ cancer ફેલાયા પછી પણ સામાન્ય રીતે સારવારને સારો પ્રતિભાવ આપે છે. તમારું ચિત્ર તમારા risk group પર અને દરેક cycle સમયસર પૂરી કરવા પર આધાર રાખે છે, અને reports સાથે સમજાવાય છે.
વૃષણના cancer ની પૂરી માહિતી testicular cancer surgery ના પાના પર છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Testicular Cancer Surgeon
Consultation Gota OPD, અમદાવાદમાં. ઓપરેશન Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગરમાં.
Gota OPD, Ahmedabad — Gota, Ahmedabad, Gujarat
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
