છેલ્લે સુધાર્યું: 07-Oct-2026
Call કરો +91-63590-11009 Visit પહેલાં reports મોકલો
Cancer ફક્ત અંડકોષ પૂરતું હોય એવા મોટા ભાગના પુરુષોમાં surveillance જ સારવાર છે, એટલે દરેક visit દવાના dose ની જેમ સમયસર થાય છે.
Surveillance માં પહેલાં બે વર્ષ દર ત્રણ મહિને AFP, hCG અને LDH સાથે visit થાય છે, પછી પાંચ વર્ષ સુધી દર છ મહિને.
Blood markers અને scan બંને જરૂરી છે, કારણ કે અમુક વાર બીમારી ફક્ત scan માં દેખાય છે અને અમુક વાર ફક્ત લોહીમાં.
OPD માં ઘણા યુવાનો પૂછે છે: “નોકરી છોડીને દર ત્રણ મહિને આવવું પડશે?” જવાબ સમજવા પહેલાં એ જાણવું જરૂરી છે કે અહીં follow-up શા માટે આટલું મહત્ત્વનું છે.
અંડકોષ કાઢ્યા પછી, જેમનું cancer ફેલાયું નથી એવા મોટા ભાગના પુરુષોને વધારે સારવારને બદલે surveillance ઓફર થાય છે. Surveillance એટલે હમણાં chemotherapy નહીં, પણ નિયમિત તપાસ, જેથી બીમારી પાછી આવે તો વહેલી પકડાય અને સારવાર થાય.
આ ત્યારે જ કામ કરે જ્યારે તપાસ સમયસર થાય. એટલે surveillance ને સારવાર જેટલી ગંભીરતાથી ચલાવાય છે, અને પહેલાં બે વર્ષમાં visit વધુ વારંવાર હોય છે.
એક surgeon તરીકે કહું — surveillance પસંદ કરતાં પહેલાં હું એક સીધો સવાલ પૂછું છું: તમે નિયમિત આવી શકશો? અંતર, બદલાતી નોકરી કે phone ન હોવાને કારણે આવવું ખરેખર અઘરું હોય, તો નિષ્ફળ જાય એવા schedule ને બદલે carboplatin ના એક dose ની ખુલ્લી ચર્ચા થાય છે.
ઓપરેશનના આશરે બે અઠવાડિયા પછી OPD માં આવવાનું છે. આ visit આગળનું બધું નક્કી કરે છે:
તમારો follow-up રસ્તો આ visit માં નક્કી થાય છે, અને એ રસ્તાનું schedule લખીને અપાય છે.
Surveillance માં પહેલાં બે વર્ષ વધુ ધ્યાન માગે છે. દર ત્રણ મહિને:
આ બે વર્ષમાં નક્કી સમયે પેટ અને pelvis નો CT scan EAU 2026 protocol મુજબ થાય છે. છાતીનો scan કરવો કે નહીં, અને કયો, એ તમારા જોખમ પરથી નક્કી થાય છે. ચોક્કસ મહિના બે અઠવાડિયાની visit માં તમારા schedule માં લખાય છે.
ત્રીજા વર્ષથી clinical review અને markers દર છ મહિને થાય છે, અને scan ઓછા થાય છે.
Visit ઓછી થાય એનો અર્થ જોખમ ગયું એવો નથી. એનો અર્થ એ કે તપાસ હવે જોખમ પ્રમાણે ગોઠવાઈ છે.
બધા માટે એક જ follow-up schedule નથી. Plan સારવાર પ્રમાણે બદલાય છે:
Markers scan ની જગ્યા ન લે, અને scan markers ની જગ્યા ન લે. આ cancer અમુક વાર કોઈ marker વધાર્યા વગર ફક્ત scan માં દેખાય છે. અમુક વાર scan માં કંઈ દેખાય એ પહેલાં લોહીમાં દેખાય છે.
એટલે બંને, નક્કી સમયે, નક્કી સમયગાળા સુધી થાય છે. એક નોર્મલ આવ્યું એટલે બીજું છોડી દો, તો ખાડો રહી જાય.
કોઈ marker વધે, તો ફક્ત રાહ જોવાતી નથી. Scan થી ફરી staging થાય છે, અને એ જ અઠવાડિયે tumour board તમારા case ની ચર્ચા કરે છે.
| ક્યારે | શું તપાસાય | શું શોધે છે |
|---|---|---|
| ઓપરેશન પછી બે અઠવાડિયે | Wound, pathology, staging CT, markers, sperm banking | Markers નોર્મલ થયા? કયો follow-up રસ્તો? |
| પહેલાં બે વર્ષ, દર 3 મહિને | AFP, beta-hCG, LDH; clinical review; નક્કી સમયે પેટ અને pelvis નો CT | લોહીમાં કે scan માં, બીમારીનું વહેલું પાછું આવવું |
| ત્રીજાથી પાંચમા વર્ષ, દર 6 મહિને | Clinical review અને markers; ઓછા scan | મોડેથી પાછી આવતી બીમારી |
| સારવાર પછી એક વર્ષે, પછી સમયાંતરે | સવારનો testosterone | સારવાર પછી hormone ઓછા થવા |
| દર મહિને, ઘરે | બીજા અંડકોષની જાતે તપાસ | નવી ગાંઠ |
| પાંચ વર્ષ પછી | Survivorship plan; heart અને metabolic તપાસ | મોડેથી પાછી આવતી બીમારી; સારવારની લાંબી અસરો |
દર મહિને બાકી રહેલા અંડકોષની જાતે તપાસ કરો. બીજા અંડકોષમાં નવી ગાંઠ થઈ શકે છે; કઈ રીતે તપાસવું એ ટીમ પહેલી visit માં શીખવે છે.
આમાંનું કંઈ પણ દેખાય, તો આગલી visit ની રાહ ન જુઓ:
આ બીમારીમાં મોડેથી પાછા આવવાનું ખરેખર બને છે. વર્ષો પછી late relapse, કે ધીમે ધીમે વધતું teratoma, કમરના દુખાવા કે ગાંઠ તરીકે દેખાઈ શકે. વધતા teratoma ની સારવાર ઓપરેશન છે, chemotherapy નહીં.
એટલે survivorship plan વગર કોઈને રજા અપાતી નથી. એમાં આ આવે છે:
બહાર કરાવેલા test ના reports પહેલેથી મોકલી શકાય, જેથી visit શરૂ થાય ત્યારે એ વંચાઈ ગયા હોય. નિર્ણય visit માં, તપાસ પછી લેવાય છે.
ના. આ cancer અમુક વાર કોઈ marker વધાર્યા વગર ફક્ત scan માં દેખાય છે. એટલે લોહીના test નોર્મલ હોય તો પણ schedule માંનો CT થાય છે.
મહિનાઓ સુધી ફક્ત રાહ જોવાતી નથી. Scan થી ફરી staging થાય છે, અને એ જ અઠવાડિયે tumour board ચર્ચા કરે છે. આગળનું પગલું એ પરિણામો પરથી નક્કી થાય છે.
એ તમે નિયમિત આવી શકો કે નહીં એના પર આધાર રાખે છે. આવવું અઘરું હોય, તો શરૂઆતમાં જ કહી દો. ત્યારે carboplatin ના એક dose ની વિકલ્પ તરીકે ચર્ચા થઈ શકે.
પહેલાં બે વર્ષ વધુ વારંવાર, પાંચ વર્ષ સુધી દર છ મહિને, અને પછી survivorship plan દ્વારા. આ cancer માં મોડેથી પાછા આવવાનું બને છે, એટલે પાંચ વર્ષે સીધી રજા અપાતી નથી.
સારવારથી સમય જતાં testosterone ઘટી શકે. સારવારના આશરે એક વર્ષ પછી અને પછી સમયાંતરે એ તપાસાય છે, અને ઓછો હોવાથી તકલીફ થાય તો સારવાર થાય છે.
અંડકોષના cancer વિશે આખી માહિતી testicular cancer surgery પાના પર છે. ઓપરેશન અને fertility ના નિર્ણયો માટે sperm banking, orchidectomy અને nerve-sparing RPLND વાંચો.
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Testicular Cancer Surgeon
Consultation Gota OPD, અમદાવાદમાં. ઓપરેશન Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગરમાં.
Gota OPD, Ahmedabad — Gota, Ahmedabad, Gujarat
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
