છેલ્લે અપડેટ: 05-Oct-2026
તમારા ultrasound અને blood reports appointment પહેલાં મોકલી દો, જેથી consultation શરૂ થાય ત્યારે એ પહેલેથી વંચાઈ ગયા હોય · +91-63590-11009
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
Testicular Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre. Cancer surgery માં 18 વર્ષનો અનુભવ. ★★★★★ Google પર 4.99 — 84 reviews (Gota clinic) · 5.0 — 33 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
પંદરથી પિસ્તાળીસ વર્ષના પુરુષને એક અંડકોષમાં દુખાવા વગરની ગાંઠ કે કઠણપણું લાગે, તો રાહ જોયા વગર બંને અંડકોષનો ultrasound કરાવવો.
Infection કે hydrocele માનીને આપેલા antibiotics ના એક course પછી પણ સોજો ન બેસે, તો બીજો course નહીં — હવે scan કરાવવો.
દુખાવો હોય એટલે cancer નથી એવું નહીં. યુવાનમાં છાતીનો સોજો, કમરનો દુખાવો, હાંસડી ઉપર ગાંઠ કે શ્વાસ ચડવો પણ અહીંથી શરૂ થઈ શકે.
અંડકોષની ગાંઠ વિશે ઘરમાં વાત કરતાં ઘણાને શરમ આવે, અને દુખતું ન હોય તો “જાતે બેસી જશે” એમ માની લેવાય. પણ testicular cancer ની મુખ્ય પહેલી નિશાની આ જ છે — પંદરથી પિસ્તાળીસ વર્ષની ઉંમરના પુરુષમાં એક અંડકોષ (testis) માં દુખાવા વગરનો સોજો કે કઠણ ભાગ.
જવાબ એક જ તપાસમાં મળે છે: high-frequency probe થી scrotum નો ultrasound, બંને અંડકોષનો. બંનેનો એટલા માટે કે ગાંઠ બીજી બાજુ પણ હોઈ શકે, અને બીજા અંડકોષમાં calcium ના નાના કણ (microlithiasis) દેખાય તો આગળનું plan બદલાય છે. Scan થોડી મિનિટનો છે અને દુખતો નથી.
આ cancer ફેલાયા પછી પણ સારવારને સારો પ્રતિસાદ આપે છે. એટલે ડર કરતાં મોડું કરવું વધારે નુકસાન કરે છે.
સોજાને અંડકોષનું infection (epididymo-orchitis) કે hydrocele કહીને antibiotics નો એક course આપ્યો હોય, અને સોજો હજુ ન બેઠો હોય, તો હવે ultrasound કરાવવો. બીજો course નહીં.
ભારતમાં મોડા નિદાનનું મુખ્ય કારણ આ જ છે. પહેલી વાર infection માનવું ખોટું નથી; ભૂલ એ જ દવા ફરી ફરી આપવામાં છે. દરેક વધારાના course માં અઠવાડિયાં જાય છે, અને એ સમયમાં શરૂઆતમાં પકડાઈ શકે એવી ગાંઠ પેટની પાછળની lymph nodes સુધી પહોંચી શકે.
એક surgeon તરીકે કહું — આ નિયમ કોઈ પણ doctor પાસે માંગી શકો, અમારી પાસે પણ: antibiotics નો એક course, અને સોજો રહે તો scan.
દુખતી ગાંઠ પણ cancer હોઈ શકે. ગાંઠની અંદર લોહી નીકળે ત્યારે દુખાવો થાય છે, એટલે અચાનક દુખાવો એટલે સાદી તકલીફ એવું માની ન લેવું.
યુવાનને એક અંડકોષમાં અચાનક સખત દુખાવો થાય તો એક કલાકની અંદર બતાવવું. અંડકોષ વળી જવો (torsion) અને ગાંઠ એકસરખાં લાગી શકે, અને scrotum ખોલીને જોવું કે નહીં એ નિર્ણય એ જ કલાકમાં લેવાય છે — કાલે scan કરીને જોઈશું એવી વાત નથી.
કેટલાક પુરુષોમાં તકલીફ પહેલાં scrotum માં નહીં, બીજે દેખાય છે. યુવાનને નીચેમાંથી કંઈ હોય તો અંડકોષ તપાસવા અને scan કરવા, કારણ કે મૂળ ત્યાં હોઈ શકે:
કેટલાક પુરુષોમાં ગાંઠનું જોખમ વધારે હોય છે, અને એમને નવી ગાંઠ દેખાય તો જરાય રાહ ન જોવી: નાનપણમાં અંડકોષ નીચે ન ઉતર્યો હોય (cryptorchidism), બીજા અંડકોષમાં પહેલાં ગાંઠ થઈ ચૂકી હોય, અંડકોષ નાનો અને સુકાઈ ગયેલો હોય (atrophy), કે બાળક ન થવાની સારવાર ચાલતી હોય.
| તમને શું દેખાય | શું હોઈ શકે | કેટલી જલ્દી |
|---|---|---|
| એક અંડકોષમાં દુખાવા વગરની ગાંઠ કે કઠણપણું | Scan ના કહે ત્યાં સુધી ગાંઠ જ માનવી | આ અઠવાડિયે બંને અંડકોષનો ultrasound |
| Infection માનીને સારવાર, એક course પછી પણ સોજો | ખોટું નામ અપાયેલી ગાંઠ | હમણાં ultrasound, બીજા course પહેલાં |
| Hydrocele કહેલો સોજો જે બેસતો નથી | Hydrocele, કે એ નામ અપાયેલી ગાંઠ | Hydrocele ની કોઈ પણ સારવાર પહેલાં ultrasound |
| એક અંડકોષમાં અચાનક સખત દુખાવો | Torsion, કે ગાંઠમાં લોહી નીકળવું | એક કલાકની અંદર |
| યુવાનમાં છાતીનો સોજો, કમરનો દુખાવો કે હાંસડી પાસે ગાંઠ | અંડકોષની ગાંઠનો ફેલાવો | જલ્દી તપાસ અને scrotum નો ultrasound |
| શ્વાસ ચડવો કે ખાંસીમાં લોહી | hCG બહુ વધારે હોય એવી emergency | એ જ દિવસે hospital |
પહેલી મુલાકાતમાં તપાસ, બંને અંડકોષનો ultrasound અને ત્રણ blood tests થાય છે: AFP, beta-hCG અને LDH. આને tumour markers કહે છે.
Markers કોઈ પણ operation પહેલાં જ લેવાય. અંડકોષ કાઢ્યા પછી ફરી લેવાય છે, અને operation પછીની value પરથી stage અને સારવારનો group નક્કી થાય છે. Operation પહેલાંનો set રહી ગયો તો પછી ક્યારેય પાછો મેળવી શકાતો નથી.
Scrotum માંથી biopsy કે કાપો નહીં. Cancer ની શક્યતા હોય તો અંડકોષ જાંઘના સાંધા પાસે (groin માં) નાના કાપાથી કાઢવામાં આવે છે. Scrotum ની ચામડીમાંથી operation કે biopsy કરવાથી ફેલાવાનો નવો રસ્તો ખૂલે છે અને આખું આગળનું plan બદલાઈ જાય છે. એ પાછું વાળી શકાતું નથી.
Sperm banking ની વાત, એના ખર્ચ સાથે, પહેલી મુલાકાતમાં જ થાય છે — કારણ કે એ સારવાર શરૂ થાય એ પહેલાં જ થઈ શકે, અને પરિવારને વ્યવસ્થા કરવા થોડા દિવસ જોઈએ. Testicular prosthesis ની વાત પણ થાય છે. નિદાન પછી શું થાય એ અંડકોષના cancer ની surgery અને fertility ના પાના પર છે.
બાકી રહેલા અંડકોષમાં પછીથી નવી ગાંઠ થઈ શકે. એટલે દરેક પુરુષને દર મહિને જાતે તપાસ કરતાં શીખવાડાય છે, અને ત્યાં નવી ગાંઠ દેખાય તો નજર રાખવાને બદલે scan થાય છે.
હા, અને જલ્દી. દુખાવા વગરની ગાંઠ જ testicular cancer ની મુખ્ય પહેલી નિશાની છે. બંને અંડકોષનો ultrasound થોડી મિનિટમાં જવાબ આપે છે.
પહેલાં scrotum નો ultrasound કરાવો. Hydrocele કહેલો સોજો બેસતો ન હોય તો કોઈ પણ સારવાર પહેલાં scan થી ગાંઠની શક્યતા દૂર કરવી જરૂરી છે.
ના. Scrotum ની ચામડીમાંથી કરેલું operation કે biopsy ફેલાવાનો નવો રસ્તો ખોલે છે અને પાછું વાળી શકાતું નથી. Cancer ની શક્યતા હોય તો અંડકોષ groin ના કાપાથી જ કઢાય છે.
AFP, beta-hCG અને LDH ની operation પહેલાંની value ને operation પછીની value સાથે સરખાવાય છે, અને એના પરથી stage નક્કી થાય છે. પહેલાંનો set રહી ગયો તો પાછો મળતો નથી.
એક અંડકોષ કાઢ્યા પછી સામાન્ય રીતે fertility જળવાય છે, પણ હંમેશાં નહીં; chemotherapy કે પેટની lymph node surgery એને વધુ ઘટાડી શકે. એટલે દરેક પુરુષને, પરિણીત હોય કે નહીં, સારવાર પહેલાં sperm banking ની વાત પહેલી મુલાકાતમાં જ થાય છે.
Testicular cancer ની આખી માહિતી testicular cancer surgery ના પાના પર છે. નિદાન થઈ ગયું હોય તો આગળના નિર્ણયો surgery, sperm banking અને fertility ના પાના પર છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Testicular Cancer Surgeon
Consultation Gota OPD, અમદાવાદમાં. Operation Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગરમાં.
Phone અને WhatsApp: +91-63590-11009
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
