છેલ્લે સુધાર્યું: 18-Oct-2026
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
Urology Cancer Surgeon
Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ 4.99, 85 Google reviews (Gota clinic) · 5.0, 28 (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
વધુ જોખમવાળા કેન્સરમાં સામાન્ય રીતે કિડની, આખું ureter અને bladder નો નાનો ભાગ કઢાય છે. એક જ કિડની હોય તો તેનો અર્થ dialysis થાય, એટલે રસ્તો બદલાય છે.
કિડની બચાવતી સારવારમાં કિડની રહે છે, પણ કેન્સર પાછું આવી શકે છે. આઠ અઠવાડિયાંમાં બીજી camera તપાસ અને પછી જીવનભર તપાસ જરૂરી છે.
દરેક દર્દીની ગાંઠના ટુકડા પર Lynch syndrome ની તપાસ થાય છે. તે મળે તો ફક્ત દર્દીની નહીં, આખા પરિવારની તપાસ બદલાય છે.
આ પાનું એક મોટી માર્ગદર્શિકાનો ભાગ છે. Ureter અને kidney ની કોથળીના કેન્સરની સારવાર માટે અમારી nephroureterectomy ની માર્ગદર્શિકા જુઓ. કિડનીના કેન્સરની સર્જરીની વ્યાપક માહિતી માટે અમારી kidney cancer surgery guide (English) જુઓ.
મોટા ભાગના દર્દીઓમાં સારવાર કેન્સરના જોખમ જૂથ પરથી નક્કી થાય છે. વધુ જોખમવાળા કેન્સરમાં nephroureterectomy થાય છે. તેમાં કિડની, આખું ureter અને bladder નો નાનો ભાગ એકસાથે કઢાય છે. ઓછા જોખમવાળા કેન્સરમાં કિડની રાખીને સારવાર થઈ શકે છે.
કેટલીક પરિસ્થિતિમાં આ રસ્તો બદલવો પડે છે. સારવાર શરૂ થાય તે પહેલાં દરેક કેસ સારવાર કરનારા ડૉક્ટરોની બેઠકમાં ચર્ચાય છે. કિડનીના કામનો સવાલ હોય ત્યારે કિડનીના ડૉક્ટર (nephrologist) પણ જોડાય છે.
| પરિસ્થિતિ | કેમ મહત્વની | સામાન્ય રીતે શું બદલાય |
|---|---|---|
| એક જ કિડની કામ કરે છે. | તે કાઢવાથી dialysis જોઈએ. | વધુ જોખમ હોય તો પણ કિડની બચાવતી સારવાર. |
| બંને બાજુ ગાંઠ છે. | બંને કિડની કાઢી શકાય નહીં. | દરેક બાજુ કિડની બચાવતી સારવાર. |
| કિડની પહેલેથી નબળી છે. | ઓપરેશન પછી કામ વધુ ઘટે. | કિડનીના ડૉક્ટર સાથે આયોજન. Chemotherapy નો સમય ફરી વિચારાય. |
| Lynch syndrome મળે કે શંકા હોય. | સગાંઓમાં કેન્સરનું જોખમ વધુ. | Genetics ના ડૉક્ટર અને સગાંઓની તપાસ. |
| પહેલાં bladder નું કેન્સર થયું છે. | આખું અંદરનું અસ્તર જોખમમાં. | પહેલાં bladder ની તપાસ. જોખમ જૂથ વધી શકે. |
| તાવ અને કિડનીમાં પેશાબ અટકેલો. | ચેપ કેન્સરના નિર્ણય પહેલાં આવે. | પહેલાં કિડનીમાંથી પેશાબ બહાર કઢાય. |
કેટલાક લોકોને એક જ કિડની હોય છે. કેટલાકને બે કિડની હોય, પણ એક બહુ ઓછું કામ કરતી હોય. બંને સ્થિતિમાં ગાંઠવાળી કિડની કાઢવાથી જીવનભર dialysis કરાવવું પડે.
એટલે ગાંઠ high-grade હોય તો પણ કિડની બચાવતી સારવાર આપવામાં આવે છે. આ નિર્ણય દર્દી અને ડૉક્ટર સાથે મળીને લે છે. Dialysis થી બચવા માટે કેન્સર પાછું આવવાનું વધુ જોખમ જાણીને સ્વીકારાય છે.
બીજી કિડની નબળી હોય તો પહેલાં nuclear scan (renogram) થાય છે. તેનાથી દરેક કિડની કેટલું કામ કરે છે તે આંકડામાં ખબર પડે છે. કિડની કાઢવાનો કોઈ પણ નિર્ણય આ આંકડો જાણ્યા પછી જ લેવાય છે.
Laser નાં સાધન અને બીજી camera તપાસની સગવડ હોય ત્યાં જ કિડની બચાવતી સારવાર અપાય છે. બીજી તપાસ વગરની laser સારવાર અધૂરી સારવાર ગણાય.
કયો રસ્તો લેવો તે ગાંઠ ક્યાં બેઠી છે તેના પર આધાર રાખે છે.
| ગાંઠ ક્યાં છે | શું કરાય | ધ્યાનમાં રાખવાનું |
|---|---|---|
| કિડનીની પેશાબની કોથળીમાં કે ureter ના ઉપલા ભાગમાં. | પેશાબના માર્ગે પાતળો camera ઉપર લઈ જઈને laser થી ગાંઠ બાળાય. | ચામડી પર કાપ નહીં. |
| Bladder પાસે, ureter ના નીચલા ભાગમાં. | Ureter નો નીચલો ભાગ કાઢીને બાકીનું ureter bladder સાથે ફરી જોડાય. | આખો ટુકડો તપાસ માટે મળે, એટલે અહીં આ રસ્તો પસંદ કરાય. |
| Ureter ની વચ્ચેના ભાગમાં. | ગાંઠવાળો ટુકડો કાઢીને બંને છેડા જોડાય. | કિડની રહે છે. |
| કિડનીની કોથળીના નીચલા ભાગમાં મોટી ગાંઠ. | પીઠમાંથી નાનો રસ્તો બનાવીને સારવાર. | એ રસ્તે કેન્સરના કોષ બેસી જવાનું થોડું જોખમ. |
Mitomycin gel જેવી દવા નળી વાટે કિડનીની કોથળીમાં મુકાઈ શકે. CIS નામના સપાટ, શરૂઆતના કેન્સરમાં BCG વપરાય છે, પણ BCG ની અછત ચાલે છે. આ દવાઓનો ફાયદો મર્યાદિત છે. તે નિયમિત તપાસમાં ઉમેરો છે, તેની જગ્યા લેતી નથી.
ક્યારેક બંને ureter માં કે બંને કિડનીની કોથળીમાં ગાંઠ મળે છે. બંને કિડની કાઢવાથી dialysis સિવાય રસ્તો ન રહે. એટલે સામાન્ય રીતે દરેક બાજુ કિડની બચાવતી સારવાર થાય છે. આ નિર્ણય કિડનીના ડૉક્ટર સાથે બેસીને લેવાય છે. પછી બંને બાજુની તપાસ જીવનભર ચાલે છે.
Nephroureterectomy પછી કિડનીનું કામ ઘટે છે અને ઓછું જ રહે છે. પહેલેથી કામ ઓછું હોય તો આ ઘટાડો વધુ ભારે પડે. કિડનીના ડૉક્ટર ઓપરેશનના આયોજનમાં જોડાય છે. ઓપરેશન પહેલાં blood pressure અને ડાયાબિટીસ કાબૂમાં લવાય છે.
નબળી કિડની chemotherapy પર પણ અસર કરે છે. ઊંડે ગયેલા કેન્સરમાં ઓપરેશન પછી chemotherapy ની સલાહ અપાય છે. તેની મજબૂત દવા cisplatin માટે કિડની સારી હોવી જોઈએ. ઓપરેશન પછી તે દવા કદાચ આપી ન શકાય.
વધુ જોખમવાળું કેન્સર અને સીમા પરનું કિડનીનું કામ હોય તો ઓપરેશન પહેલાં chemotherapy ની ચર્ચા થઈ શકે. આ દરેક દર્દી માટે અલગ નિર્ણય છે, અને આ કેન્સરમાં હજી સાબિત થયેલો નથી.
મોટી ઉંમરે અને નબળી કિડનીમાં ઓપરેશનનાં જોખમ વધુ હોય છે. તે રૂબરૂ વિગતે સમજાવાય છે.
આ કેન્સર ક્યારેક Lynch syndrome નો પહેલો સંકેત હોય છે. Lynch વારસામાં ઊતરતી સ્થિતિ છે. તેમાં પરિવારમાં આંતરડા, ગર્ભાશય, હોજરી, અંડાશય અને નાના આંતરડાના કેન્સરનું જોખમ વધે છે.
એટલે દરેક ગાંઠના ટુકડા પર MMR નામની ખાસ તપાસ થાય છે. સાથે તમને ત્રણ સવાલ પુછાય છે.
તપાસમાં Lynch ની શંકા જાય તો genetics ના ડૉક્ટર પાસે મોકલાય છે. લોહીની તપાસથી તેની ખાતરી થાય છે. પછી સગાંઓની પણ તપાસ થઈ શકે. જેમનામાં તે મળે, તેમની આંતરડાની camera તપાસ 25 વર્ષની ઉંમરથી શરૂ થાય છે. સ્ત્રી સગાંઓમાં ગર્ભાશય અને અંડાશયની તપાસ પણ જરૂરી છે. દરેક સગાની તપાસ થઈ જાય ત્યાં સુધી ધ્યાન રખાય છે.
કિડનીની કોથળી, ureter અને bladder અંદરથી એક જ અસ્તરથી ઢંકાયેલાં છે. એક ભાગનું કેન્સર બીજા ભાગમાં દેખાઈ શકે. એટલે bladder ને ક્યારેય ચોખ્ખું માની લેવાતું નથી. Ureter ની કોઈ પણ સારવાર પહેલાં cystoscopy થી bladder જોવાય છે.
કેટલાક લોકોનું high-grade bladder cancer માટે પહેલાં bladder કાઢી નખાયું હોય છે. પછી ureter માં ગાંઠ થાય તો તેને વધુ જોખમવાળી ગણાય છે.
ઓપરેશન પછી અપાતી nivolumab જેવી નવી દવા ઘણા પરિવારોને પરવડતી નથી. ખર્ચની વાત પહેલી મુલાકાતમાં જ થાય છે, પહેલા ડોઝ પછી નહીં. ફાયદો સીધો કહેવાય છે. કેન્સર પાછું આવવામાં વાર લાગે છે, પણ લાંબું જીવન હજી સાબિત થયું નથી.
મોટે ભાગે હા. કિડની કાઢવાથી dialysis થાય એમ હોય ત્યારે કિડની બચાવતી સારવાર અપાય છે. તેમાં બીજી camera તપાસ અને જીવનભર તપાસ જરૂરી છે.
કિડની રહે છે, પણ કેન્સર પાછું આવવાની શક્યતા વધુ રહે છે. કેટલાકને પછીથી પૂરું ઓપરેશન કરાવવું પડે. આ પસંદગી તમારી સાથે મળીને થાય છે.
આ કેન્સર પરિવારમાં Lynch syndrome નો પહેલો સંકેત હોઈ શકે. તપાસ હકારાત્મક આવે તો સગાંઓની વહેલી તપાસ થઈ શકે.
કોઈ પણ સારવાર પહેલાં bladder તપાસાય છે. High-grade કેન્સર માટે bladder કાઢ્યું હોય, તો નવી ureter ની ગાંઠ વધુ જોખમવાળી ગણાય.
પહેલાં કિડનીમાંથી પેશાબ બહાર કઢાય, મોટે ભાગે પીઠમાંથી પાતળી નળી વડે. ચેપ શાંત થાય પછી કેન્સરની સારવાર નક્કી થાય.
સામાન્ય ઓપરેશન વિશે nephroureterectomy ના પાના પર સમજાવ્યું છે. શરૂઆતના સંકેત અને પહેલી તપાસ ureter ના કેન્સરના સંકેતોના પાના પર છે. તમારી પરિસ્થિતિ વિશે વાત કરવા +91-63590-11009 પર ફોન કરો. કિડનીના કેન્સરની સર્જરીની વ્યાપક માહિતી kidney cancer surgery guide (English) માં છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Urology Cancer Surgeon
Consultation: Gota OPD, Gota, Ahmedabad. Surgery: Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar.
Gota OPD — Gota, Ahmedabad, Gujarat
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat
ફોન: +91-63590-11009 · WhatsApp: +91-63590-11009
કિડની કાઢવાની સલાહ મળી છે, પણ એક જ કિડની છે, કિડની નબળી છે કે પરિવારમાં કેન્સર છે? CT urogram અને કિડનીના રિપોર્ટ WhatsApp પર પહેલાં મોકલો. સારવાર રૂબરૂ તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63590-11009 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
