છેલ્લે સુધાર્યું: 15-Oct-2026
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
Urology Cancer Surgeon
Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ 4.99, 84 Google reviews (Gota clinic) · 5.0, 35 (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
આ કેન્સર kidney માંથી પેશાબ બહાર લઈ જતી પાતળી અંદરની પરતમાં થાય છે, kidney ની કોથળીમાં કે ureter માં. તે સામાન્ય kidney cancer થી જુદું છે.
દુખાવા વગર પેશાબમાં લોહી આવવું તેનો મુખ્ય પહેલો સંકેત છે. ઘણી વાર તેને પથરી કે ચેપ માની લેવાય છે અને મહિનાઓ નીકળી જાય છે.
પેશાબમાં લોહી દેખાય તો બંને kidney, બંને ureter અને મૂત્રાશય, ત્રણેય તપાસવાં પડે. CT urogram અને cystoscopy પહેલી મુખ્ય તપાસ છે.
પેશાબ kidney માં બને છે. Kidney ની અંદર એક ગળણી જેવી કોથળીમાં તે ભેગો થાય છે, જેને renal pelvis કહે છે. ત્યાંથી ureter નામની પાતળી નળી તેને મૂત્રાશય સુધી લઈ જાય છે. આ બધી જગ્યાની અંદરની પરત એક જ છે, જેને urothelium કહે છે. Kidney ની કોથળી કે ureter ની આ પરતમાં થતું કેન્સર upper tract urothelial cancer કહેવાય છે.
સામાન્ય kidney cancer kidney ની ઘન પેશીમાં શરૂ થાય છે, એટલે આ જુદો રોગ છે. સંકેત થોડા મળતા આવે, પણ તપાસ અને સારવાર જુદી છે. મૂત્રાશયની અંદરની પરત પણ આ જ છે. તેથી મૂત્રાશય ચોખ્ખું છે એમ માની લેવાતું નથી, તે પણ હંમેશાં જોવાય છે.
મોટા ભાગના લોકોને પેશાબમાં લોહી દેખાય છે. થોડાને પડખામાં દુખાવો થાય છે. કેટલાકમાં કોઈ તકલીફ નથી હોતી, અને સંકેત પેશાબની તપાસ કે scan માંથી મળે છે.
| સંકેત | તેનો શો અર્થ હોઈ શકે | પછી શું તપાસાય |
|---|---|---|
| દુખાવા વગર પેશાબમાં લોહી. | આ કેન્સરનો મુખ્ય પહેલો સંકેત. | CT urogram અને cystoscopy. |
| પડખા કે પીઠમાં મંદ દુખાવો. | ગાંઠ પેશાબનો પ્રવાહ રોકતી હોય. | CT urogram. |
| પડખામાં તીવ્ર, ચૂંક જેવો દુખાવો. | લોહીના ગઠ્ઠા ureter માંથી નીચે ઊતરતા હોય. | પથરી કહેતાં પહેલાં CT urogram. |
| પેશાબની તપાસમાં અસામાન્ય કોષ, પણ મૂત્રાશય સામાન્ય. | લોહીનું મૂળ ઉપર kidney કે ureter માં હોય. | કારણ નથી મળ્યું એમ કહેતાં પહેલાં ઉપરનો માર્ગ તપાસાય. |
| Scan માં kidney ફૂલેલી કે અંદર ખાલી જગ્યા જેવો ડાઘ. | પેશાબના માર્ગમાં કંઈક અવરોધ કે પરત પર ગાંઠ. | પેશાબ ભરાવાના મોડા તબક્કા સાથે CT urogram. |
પથરી અને પેશાબનો ચેપ બહુ સામાન્ય છે, એટલે પેશાબમાં લોહીને તેનું કારણ માની લેવાય છે. લોહી જાતે બંધ થાય ત્યારે તપાસ પણ ઘણી વાર અટકી જાય છે.
જે પથરી scan માં ક્યારેય દેખાઈ જ નથી, તે જવાબ નથી. પેશાબના culture માં ન દેખાતો ચેપ પણ જવાબ નથી. એક વાર પણ લોહી દેખાયું હોય તો આખો પેશાબ માર્ગ તપાસવો જોઈએ: બંને kidney, બંને ureter અને મૂત્રાશય. આ કેન્સરમાં મહિનાઓનું મોડું થવું સામાન્ય વાત છે, અને તે ટાળી શકાય છે.
નિદાન વખતે Lynch syndrome માટે ત્રણ સવાલ પુછાય છે. ઉંમર 60 થી ઓછી છે? તમને પોતાને Lynch પ્રકારનું કેન્સર થયું છે? માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન કે સંતાનમાંથી કોઈને થયું છે? કોઈ પણ જવાબ હા હોય તો વધુ તપાસ થાય છે. ગાંઠની પેશી પણ Lynch પ્રકારના ફેરફાર માટે તપાસાય છે.
Ureter માં ઉપર પાતળો camera લઈ જઈને biopsy લેવાય છે, જેને ureteroscopy કહે છે. તે દરેકમાં નથી કરાતી, કારણ કે તેનાથી પછી મૂત્રાશયમાં ગાંઠ થવાની શક્યતા વધી શકે.
Kidney બચાવવાનું વિચારાતું હોય, કે નિદાન ખરેખર અસ્પષ્ટ હોય, ત્યારે તે જરૂરી છે. CT urogram અને high-grade કોષ પહેલેથી જ વધુ જોખમવાળી ગાંઠ બતાવે, તો તે છોડી દેવાય છે. ત્યારે તે સારવાર બદલ્યા વગર જોખમ જ ઉમેરે.
| શું દેખાય | કેમ તાત્કાલિક |
|---|---|
| Kidney માં જાણીતો અવરોધ હોય અને તાવ, ઠંડી અને પડખામાં દુખાવો. | અવરોધ પાછળનો ચેપ પહેલાં ખાલી કરવો પડે, સામાન્ય રીતે પીઠમાંથી નળી મૂકીને. |
| ગઠ્ઠા સાથે વધુ લોહી અને પેશાબ ન થાય. | ગઠ્ઠા મૂત્રાશયનું મોં રોકે છે, તાત્કાલિક સંભાળ જોઈએ. |
તપાસ પૂરી થાય પછી ગાંઠને ઓછા કે વધુ જોખમના જૂથમાં મુકાય છે. આ જૂથ સારવાર નક્કી કરે છે, જે nephroureterectomy ના પાના પર સમજાવી છે.
| ઓછું જોખમ: આ બધું | વધુ જોખમ: આમાંનું કંઈ પણ |
|---|---|
| એક જ ગાંઠ. | એક કરતાં વધુ ગાંઠ. |
| 2 cm થી નાની. | 2 cm કે તેથી મોટી. |
| પેશાબ અને biopsy માં low-grade કોષ. | પેશાબ કે biopsy માં high-grade કોષ. |
| CT માં દીવાલમાં ફેલાવાનો સંકેત નહીં. | દીવાલમાં ફેલાવો, ફૂલેલી kidney, કે તપાસમાં દુર્લભ કોષ પ્રકાર. |
ના. પથરી, ચેપ અને બીજાં કારણ વધુ સામાન્ય છે. પણ kidney, ureter અને મૂત્રાશય તપાસવાં જ પડે, કારણ કે તપાસ વગર કેન્સર નકારી ન શકાય.
હા. આ કેન્સરનું લોહી આવે-જાય છે. જાતે બંધ થયું એટલે કારણ જતું રહ્યું એવું નથી.
ના. સામાન્ય kidney cancer kidney ની ઘન પેશીમાં શરૂ થાય છે. આ કેન્સર પેશાબ લઈ જતી પરતમાં થાય છે, જે મૂત્રાશયની પરત જેવી જ છે.
મૂત્રાશયની પરત પણ એ જ છે, અને તેમાં સાથે ગાંઠ હોઈ શકે. એટલે કોઈ પણ સારવાર પહેલાં દરેક દર્દીમાં તે જોવાય છે.
પડી શકે. આ કેન્સર Lynch syndrome માં આવે છે, જે આ કેન્સરનું જોખમ પણ વધારે છે. કુટુંબમાં થયેલાં દરેક કેન્સરની વાત ડૉક્ટરને કરો.
આ કેન્સરની સારવાર nephroureterectomy ના પાના પર સમજાવી છે. આવતાં પહેલાં કંઈ પૂછવું હોય તો +91-63590-11009 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Urology Cancer Surgeon
Consultation: Gota OPD, Gota, Ahmedabad. Surgery: Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar.
Gota OPD — Gota, Ahmedabad, Gujarat
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat
ફોન: +91-63590-11009 · WhatsApp: +91-63590-11009
પેશાબમાં લોહી આવ્યું, કે scan માં kidney ફૂલેલી કે ureter માં અવરોધ દેખાયો? પેશાબના રિપોર્ટ, scan ની ફિલ્મ અને રિપોર્ટ WhatsApp પર પહેલેથી મોકલી શકો છો, જેથી મુલાકાત વખતે તે વાંચેલા હોય. તેનો તમારા માટે શો અર્થ છે, તે તપાસ પછી consultation માં જ નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63590-11009 WhatsApp પર રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
