છેલ્લે સુધાર્યું: 16-Oct-2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Dr Swati Shah
MS, DrNB (Surgical Oncology)
Kidney Cancer Surgeon
Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ 4.99, 84 Google reviews (Gota clinic) · 5.0, 35 (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
મોટા ભાગના દર્દી ઓપરેશનના દિવસે જ પલંગ પરથી ઊઠીને બેસે છે, બીજા-ત્રીજા દિવસે નરમ ખોરાક લે છે, અને નક્કી તપાસ પૂરી થાય ત્યારે ઘરે જાય છે.
Kidney ના ઓપરેશન પછી મુખ્ય તકલીફો છે લોહી વહેવું, ભાગ કાઢ્યા પછી પેશાબનું લીકેજ, ચેપ અને લોહીના ગઠ્ઠા. દરેકનો પહેલો ઉપાય નક્કી છે.
આખી kidney કે એનો ભાગ ગુમાવવો કાયમી છે. Kidney ની લોહીની તપાસ, BP નો કાબૂ અને kidney ને નુકસાન કરતી દવાથી દૂર રહેવું જીવનભર ચાલે છે.
આ પાનું એક મોટી માર્ગદર્શિકાનો ભાગ છે. Kidney cancer ની સારવાર કેવી રીતે થાય છે, kidney ક્યારે બચાવી શકાય છે અને ઓપરેશનનું plan કેવી રીતે બને છે, તે માટે અમારી kidney cancer ના ઓપરેશનની માર્ગદર્શિકા (અંગ્રેજીમાં) જુઓ.
રુઝની શરૂઆત દાખલ થતાં પહેલાં, OPD ની મુલાકાતથી જ થાય છે. રોજ ચાલવાનું કહેવાય છે, અને નાના સાધનથી ઊંડા શ્વાસની કસરત શીખવાય છે. જરૂર હોય તો protein નો પાવડર શરૂ થાય છે. ધૂમ્રપાન એ મુલાકાતથી જ બંધ કરવાનું. ઓપરેશનની આગલી સાંજે અને બેભાન કરતાં 2 થી 3 કલાક પહેલાં carbohydrate વાળું પીણું અપાય છે. ઘન ખોરાક 6 કલાક પહેલાં અને પાણી જેવાં પ્રવાહી 2 કલાક પહેલાં બંધ થાય છે. આંતરડાં સાફ કરવાની દવા સામાન્ય રીતે જરૂરી નથી. મોટી ગાંઠ કે નસમાં ગઠ્ઠો હોય તો લોહી તૈયાર રખાય છે.
ગાંઠ કાઢીને kidney બચાવી હોય, કે એક જ kidney હોય, ત્યારે NSAIDs નામની દુખાવાની દવા ટાળવામાં આવે છે. એનાથી creatinine વધવું સામાન્ય છે.
આ આયોજન ઝડપી રુઝની પદ્ધતિ (ERAS) પ્રમાણે ચાલે છે. દરેક દિવસનું લક્ષ્ય નક્કી છે. વહેલું હલનચલન, વહેલો ખોરાક અને ઓછી અફીણવાળી દવાથી દુખાવામાં રાહત, ઘરે વહેલા અને સલામત જવામાં મદદ કરે છે.
| દિવસ | શું થાય |
|---|---|
| ઓપરેશનનો દિવસ. | ભાનમાં આવ્યા પછી આશરે 2 કલાકે પલંગની બહાર બેસવું. પાણીના નાના ઘૂંટ. ભાગ કાઢ્યો હોય કે એક kidney હોય તો NSAIDs વગર દુખાવાની દવા. દર કલાકે પેશાબનું માપ. છાતીની કસરત. |
| પછીનો દિવસ (દિવસ 1). | પ્રવાહી ખોરાક. ત્રણ વાર ચાલવું. Creatinine અને haemoglobin ની તપાસ. પેશાબની નળી (catheter) નીકળે, કે પેશાબનો માર્ગ ખૂલ્યો હોય તો દિવસ 2 સુધી રહે. |
| દિવસ 2 અને 3. | નરમ ખોરાક. બાટલા ઓછા થાય. મોઢેથી દુખાવાની ગોળી. Creatinine ફરી તપાસાય. પલંગથી દૂર સુધી ચાલવું. |
| દિવસ 4 થી 7. | સામાન્ય ખોરાક. Drain માંથી આવતું પ્રવાહી ઘટે ત્યારે drain નીકળે. રજા પહેલાંની તપાસ. Kidney નું કામ બહુ ઘટ્યું હોય તો kidney ના નિષ્ણાતની મુલાકાત નક્કી થાય. |
Kidney નો ભાગ કાઢ્યા પછી creatinine વધે, તો મોટા ભાગે કારણ પ્રવાહીનું સંતુલન કે દવા હોય છે, ઓપરેશન પોતે નહીં. છતાં પેશાબનો અવરોધ અને લીકેજ પહેલાં તપાસી લેવાય છે.
દરેક તકલીફનું પહેલું પગલું જાણીતું છે. લોહી વહેતું હોય તો ઘણી વાર સોય વાટે બંધ થાય છે, બીજા ઓપરેશનથી નહીં. પેશાબનું લીકેજ મોટે ભાગે drain અને stent થી સંભાળાય છે.
| શું દેખાય | શું હોઈ શકે | શું કરાય |
|---|---|---|
| પહેલા 48 કલાકમાં haemoglobin ઘટે, ધબકારા ઝડપી થાય કે પડખું ભરાયેલું લાગે. | લોહી વહેવું, કે kidney ની ધમનીમાં નબળો ફુલાવો (pseudoaneurysm). | CT angiogram, પછી સોય વાટે લોહી વહેતી નળી બંધ કરવી (embolisation). એનાથી ઘણી વાર kidney બચી જાય છે. |
| ભાગ કાઢ્યા પછી drain માં પાણી જેવું ચોખ્ખું પ્રવાહી. | Kidney ના પેશાબ ભેગો કરતા ભાગમાંથી લીકેજ. | Drain ના પ્રવાહીમાં creatinine તપાસાય. Drain રહે. CT urogram, અને જરૂર પડે તો ureter માં પાતળી નળી (stent). |
| Creatinine સતત વધે. | પ્રવાહી, દવા, પેશાબનો અવરોધ, કે kidney ના ભાગનું નુકસાન. | NSAIDs અને kidney ને નુકસાન કરતી દવા બંધ. પ્રવાહીની સમીક્ષા. Ultrasound, અને ન સુધરે તો kidney ના નિષ્ણાત. |
| Kidney ના ઉપલા ભાગના ઓપરેશન પછી શ્વાસ ચડવો. | ફેફસાંની આસપાસ હવા (pneumothorax). | છાતીનો X-ray, અને તકલીફ હોય તો છાતીમાં drain. |
| દિવસ 3 થી 7 માં તાવ, ઝડપી ધબકારા કે પેટ ફૂલવું. | અંદર પ્રવાહી ભેગું થવું, પરુ, કે આંતરડાને ઈજા. | Contrast સાથે CT scan, culture, અને surgeon ને તરત જાણ. |
| Drain માં દૂધ જેવું પ્રવાહી. | Chyle leak, એટલે lymph પ્રવાહીનું લીકેજ. | ઓછી ચરબીવાળો ખોરાક, drain રહે, અને ક્યારેક પ્રવાહ ઘટાડવાનું injection. |
| પગમાં સોજો, છાતીમાં દુખાવો કે oxygen ઓછો. | પગ કે ફેફસાંમાં લોહીનો ગઠ્ઠો. | Doppler કે CT scan, પછી લોહી પાતળું કરવાની સારવાર. |
કેટલાંક જોખમ ઓછાં જોવા મળે છે, પણ સહી પહેલાં દરેક સમજાવાય છે. ઘામાં ચેપ, અને આંતરડું, spleen, liver કે pancreas ને ઈજા થઈ શકે. પછીથી ટાંકાની જગ્યાએ hernia થઈ શકે. હૃદયની તકલીફ કે બેભાન કરવાની દવાની તકલીફ થઈ શકે. Keyhole કે robotic ઓપરેશનને open માં ફેરવવું પડી શકે. ICU માં રહેવું પડી શકે, અને શરીરની મોટી નસ (IVC) માંથી ગાંઠનો ગઠ્ઠો કાઢવાનો હોય ત્યારે ICU નિયમિત છે. ફક્ત ગાંઠ કાઢતી વખતે આખી kidney કાઢવી પડે એવું બની શકે. એ ફેરફારની consent દરેક વખતે પહેલેથી લેવાય છે. ક્યારેક કાઢેલા ભાગની કિનારે cancer દેખાય, અને આગળ સારવાર જોઈએ. જીવનું થોડું જોખમ પણ છે. ગાંઠનો ગઠ્ઠો liver ની પાછળ કે હૃદય તરફ પહોંચ્યો હોય ત્યારે એ વધારે હોય છે.
ઘરે લેખિત સલાહ સાથે જાય છે. એમાં kidney ને નુકસાન કરતી દવાથી દૂર રહેવું, પૂરતું પાણી પીવું, અને BP તથા diabetes કાબૂમાં રાખવાની વાત હોય છે.
આમાંનું કંઈ પણ દેખાય તો +91-63590-11009 પર ફોન કરો. આગલી મુલાકાતની રાહ ન જુઓ.
કેટલાક દર્દીને ઓપરેશન પછી pembrolizumab નામની immunotherapy સૂચવાય છે. એની રોગપ્રતિકારક આડઅસર થઈ શકે. એમાં ઝાડા કે આંતરડાનો સોજો (colitis), liver નો સોજો, ચામડી પર ફોલ્લી, અને thyroid કે hormone ની તકલીફ આવે. આ દવા પર ઝાડા થાય તો એને સાદો પેટનો ચેપ ન ગણાય. એ જ દિવસે cancer ની દવાના ડૉક્ટરને જણાવવું. દર 3 અઠવાડિયે thyroid અને liver ની તપાસ સાથે મુલાકાત થાય છે. Cancer ફેલાયું હોય ત્યારે અપાતી ગોળીઓથી હાથ-પગના તળિયાં લાલ અને દુખતાં થાય, BP વધે, પેશાબમાં protein આવે કે thyroid ધીમો પડે. ત્યારે ગોળી કાયમ બંધ કરવાને બદલે થોડો સમય રોકીને ડોઝ ઘટાડાય છે.
આખી kidney કાઢ્યા પછી kidney ની આશરે અડધી ક્ષમતા કાયમ માટે જાય છે. બીજી kidney ઘણું કામ સંભાળી લે છે, પણ પૂરેપૂરું ક્યારેય નહીં. કેટલાક દર્દીમાં આગળ જતાં chronic kidney disease થાય છે, અને બહુ ઓછા દર્દીને આખરે dialysis ની જરૂર પડે છે. પહેલી મુલાકાત ઓપરેશન પછી 4 થી 6 અઠવાડિયે થાય છે. ત્યારે creatinine અને eGFR તમારા નવા આધાર તરીકે નોંધાય છે. પછી 3 મહિને, 12 મહિને અને દર વર્ષે, જીવનભર kidney ની લોહીની તપાસ ચાલુ રહે છે.
મોટા ભાગના દર્દી દિવસ 4 થી 7 વચ્ચે ઘરે જાય છે. દિવસ નક્કી તારીખથી નહીં, પણ તાવ ન હોય, ખોરાક લેવાય અને creatinine સ્થિર હોય એવી તપાસ પરથી નક્કી થાય.
ફક્ત લખેલી દવા જ લો. મેડિકલમાંથી જાતે લેવાતી NSAIDs ટાળો, ખાસ કરીને kidney નો ભાગ કાઢ્યો હોય કે એક જ kidney હોય ત્યારે.
Kidney જ્યાં ટાંકાથી બંધ કરી હોય ત્યાંથી પેશાબ બહાર ઝરે છે. Drain માં ચોખ્ખા પ્રવાહી તરીકે દેખાય. મોટે ભાગે drain અને ક્યારેક stent થી સંભાળાય.
હા, જો ફક્ત ગાંઠ કાઢવી સલામત ન હોય કે ચોખ્ખી કિનારી ન મળે. આ ફેરફારની consent દરેક partial nephrectomy પહેલાં લેવાય છે.
હા. Creatinine અને eGFR 4 થી 6 અઠવાડિયે, 3 મહિને, 12 મહિને અને પછી દર વર્ષે, જીવનભર તપાસાય છે.
ઓપરેશન કેવી રીતે પસંદ થાય, એ kidney બચાવવી કે કાઢવી ના પાના પર છે. ઓપરેશન પછી દવા કોને, એ kidney cancer ના stage ના પાના પર છે. પ્રશ્ન હોય તો +91-63590-11009 પર ફોન કરો.
તપાસથી ઓપરેશન સુધી kidney cancer ની સારવારની આખી માહિતી માટે kidney cancer ના ઓપરેશનની માર્ગદર્શિકા જુઓ.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Swati Shah — MS, DrNB (Surgical Oncology) · Kidney Cancer Surgeon
Consultation: Gota OPD, Gota, Ahmedabad. Surgery: Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar.
Gota OPD — Gota, Ahmedabad, Gujarat
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar — Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat
ફોન: +91-63590-11009 · WhatsApp: +91-63590-11009
Kidney ના ઓપરેશન પછી ઘરે કંઈ બરાબર ન લાગે? ફોન કરો કે WhatsApp પર લખો. તાવ, નવો દુખાવો, પેશાબમાં લોહી કે પેશાબ ઓછો થાય, તો એ જ દિવસે જણાવો. ફોન કરો +91-63590-11009 રુઝ વિશે WhatsApp કરો
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.