WhatsApp

મૂત્રાશય કાઢ્યા પછી કઈ તકલીફો થઈ શકે?

છેલ્લે અપડેટ: 21-Nov-2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

ડૉ. સ્વાતિ શાહ, યુરોલોજી કેન્સરના સર્જન, અમદાવાદ

ડૉ. સ્વાતિ શાહ
MS, DrNB (Surgical Oncology)
યુરોલોજી કેન્સરના સર્જન
Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

કેન્સર માટે મૂત્રાશય કાઢવું એ મોટું ઓપરેશન છે. મોટા ભાગના લોકો લગભગ એક અઠવાડિયું કે થોડું વધુ દવાખાનામાં રહે છે, અને બે થી ત્રણ મહિનામાં ફરી પહેલા જેવું અનુભવે છે.

તકલીફો થવી સામાન્ય છે અને મોટા ભાગની સારવારથી સંભાળાય છે. ઘણી વાર આંતરડું ધીમું પડે, ચેપ લાગે, જોડાણમાંથી પેશાબ ઝમે અથવા લોહીમાં ક્ષાર ઘટે.

તાવ, ઊલટી, કાળું પડી ગયેલું stoma કે બહુ ઓછો પેશાબ હોય તો આગળની મુલાકાતની રાહ જોવી નહીં.

ઓપરેશન પોતે કેવી રીતે થાય છે તે અમારા મુખ્ય લેખ અમદાવાદમાં મૂત્રાશય કાઢવું, નિયોબ્લેડર અને ઇલિયલ કન્ડ્યુટમાં છે. આ લેખ એક જ વાતનો જવાબ આપે છે: ઓપરેશન પછી સાજા થવાની પ્રક્રિયા અને તકલીફો કેવી હોય છે.

સાજા થવામાં કેટલો સમય લાગે?

દવાખાનામાં લગભગ એકથી બે અઠવાડિયાં રહેવાનું ગણો, પછી ઘરે બે થી ત્રણ મહિના ધીમે ધીમે તાકાત વધે છે. શક્તિ અને ભૂખ પહેલાં આવે છે, પૂરો થાક ઉતરતાં વધુ સમય લાગે છે.

  • ઓપરેશનમાં મૂત્રાશય અને આસપાસની લસિકા ગ્રંથિઓ કઢાય છે. પુરુષોમાં પ્રોસ્ટેટ અને સ્ત્રીઓમાં જરૂર પડે તો ગર્ભાશય તથા યોનિનો થોડો ભાગ પણ કઢાય છે.
  • પછી આંતરડાના એક ટુકડામાંથી પેશાબનો નવો માર્ગ બને છે. તે નિયોબ્લેડર હોય અથવા પેટ પર થેલી સાથેનું ileal conduit હોય.
  • અમે enhanced recovery પદ્ધતિ વાપરીએ છીએ. એટલે વહેલું ચાલવું, વહેલાં પાણી અને ખોરાક, અને ઓછી opioid દવાથી દુખાવાનો સારો કાબૂ.
  • ભારે કામ કે વજન ઉપાડવાનું સામાન્ય રીતે લગભગ ત્રણ મહિના પછી શરૂ થાય છે.

દરેક જણ પોતાની ગતિએ સાજા થાય છે. ઉંમર, તંદુરસ્તી, પોષણ અને ઓપરેશન પહેલાંની કીમોથેરાપી ગતિ બદલે છે.

દવાખાનામાં દિવસે દિવસે શું થાય?

દરેક દિવસનું નાનું લક્ષ્ય હોય છે, જેમ કે બેસવું, ચાલવું કે થોડું વધુ ખાવું. આ લક્ષ્યો એક પછી એક પૂરાં થાય એ સાજા થવાની સ્પષ્ટ નિશાની છે.

મૂત્રાશય કાઢ્યા પછી દવાખાનામાં સામાન્ય ક્રમ
દિવસસામાન્ય રીતે શું થાય
ઓપરેશનનો દિવસપથારીમાંથી ઉઠીને બેસો છો, થોડું પાણી પીઓ છો અને છાતીની physiotherapy શરૂ થાય છે. બંને બાજુથી આવતો પેશાબ મપાય છે.
પહેલો દિવસપ્રવાહી, ચ્યુઇંગ ગમ અને ત્રણ વાર થોડું ચાલવું. લોહીની તપાસથી કિડની અને ક્ષાર જોવાય છે.
બીજા થી ત્રીજા દિવસેનરમ ખોરાક. ડ્રિપ ઓછી થાય છે. પેલ્વિસનો drain ત્યાં સુધી રહે છે જ્યાં સુધી તેમાંથી નીકળતું પ્રવાહી ઘટે નહીં.
ચોથા થી સાતમા દિવસેસામાન્ય નરમ આહાર. પરિવાર થેલી બદલતાં શીખે છે, અથવા નિયોબ્લેડરની દિનચર્યા શરૂ થાય છે.
બીજું અઠવાડિયુંપેશાબના માર્ગની પાતળી નળીઓ કઢાય છે. નિયોબ્લેડરમાં catheter કાઢતાં પહેલાં X-ray થી તપાસ થાય છે.
  • મોટા ભાગના લોકોમાં નાકમાંથી નળી મૂકતા નથી, અને ઓપરેશન પહેલાં આંતરડાની આકરી સફાઈ ટાળીએ છીએ.
  • ઘરે જતાં પહેલાં તમારા પરિવારે મદદ વિના બે વાર જાતે થેલી બદલી જોઈ હોવી જોઈએ.
  • તમને લોહી પાતળું કરવાનાં ઇન્જેક્શનનો plan, થેલીનો પુરવઠો અને આગળની મુલાકાતની તારીખો આપીને રજા અપાય છે.

કઈ તકલીફો થઈ શકે?

ઓપરેશન લાંબું છે અને તેમાં આંતરડું તથા પેશાબનો માર્ગ સામેલ છે, એટલે તકલીફો સામાન્ય છે. મોટા ભાગની હળવી હોય છે અને સારવારથી બેસી જાય છે.

  • આંતરડું ધીમું પડવું (ileus) એ દવાખાનામાં પાછા દાખલ થવાનું સામાન્ય કારણ છે. ખાવાનું શરૂ કર્યા પછી પેટ ફૂલે છે અને ઊલટી થાય છે.
  • ચેપ ઘાવમાં, પેશાબમાં, છાતીમાં કે પેટની અંદર લાગી શકે છે.
  • કિડનીની નળી આંતરડા સાથે જોડાય છે ત્યાંથી પેશાબ ઝમી શકે છે. તે drain ના પ્રવાહીમાં દેખાય છે.
  • આંતરડામાંથી લીક થવું ઓછું થાય છે, પણ વધુ ગંભીર છે. ઓપરેશનના થોડા દિવસ પછી તાવ, ઝડપી ધબકારા અને પેટમાં દુખાવો થાય છે.
  • પગ કે ફેફસાંમાં લોહીનો ગઠ્ઠો થવાનું જોખમ રહે છે, એટલે ઘરે ગયા પછી પણ અઠવાડિયાં સુધી લોહી પાતળું કરવાની દવા ચાલુ રહે છે.
  • આંતરડાનો ટુકડો પેશાબમાંથી એસિડ શોષે ત્યારે લોહીમાં bicarbonate ઘટે છે, જેથી થાક કે ગૂંચવણ થઈ શકે છે.
  • કિડનીની નળીના જોડાણમાં સાંકડાપણું, ડાઘ કે stoma પાસે હર્નિયા, અને થેલી નીચેની ચામડીની તકલીફ પછીથી દેખાય છે.

આ બધું કાળજીથી નજર રાખવાનાં કારણ છે, ડરવાનાં નહીં. તમારી ઉંમર, કિડની અને પોષણ મુજબ કયાં જોખમ તમારા માટે વધુ છે તે અમે કહીએ છીએ.

કયાં ચેતવણીનાં ચિહ્નો હોય તો ફોન કરવો?

તાવ, વારંવાર ઊલટી, ફૂલેલું કઠણ પેટ, બહુ ઓછો પેશાબ, કાળું કે અંદર ખેંચાયેલું stoma, અથવા છાતીમાં દુખાવો અને શ્વાસ ચડવો હોય તો તે જ દિવસે ફોન કરો કે દવાખાને આવો.

  • ધ્રૂજારી સાથે તાવ કે ઝડપી ધબકારા ચેપ અથવા લીકનો સંકેત હોઈ શકે.
  • પેટ ફૂલવા સાથે ઊલટી થાય તો આંતરડું ચાલવાનું બંધ થયું હોઈ શકે.
  • stoma કે catheter માંથી બહુ ઓછો પેશાબ અને કમરમાં દુખાવો હોય તો કિડનીની નળી અટકી હોય કે લાળનો ગઠ્ઠો હોય એવું બને.
  • stoma ઝાંખું, કાળું પડે કે પેટમાં અંદર ખેંચાય તો તરત સર્જનને બતાવવું.
  • સૂજેલો દુખતો પગ, અચાનક છાતીમાં દુખાવો કે શ્વાસ ચડવો એ ગઠ્ઠાની નિશાની હોઈ શકે.
  • અચાનક ગૂંચવણ, ખૂબ થાક કે મોઢું બહુ સૂકું લાગે તો લોહી વધુ એસિડિક થયું હોઈ શકે.

ઘરે સાજા થવાની પ્રક્રિયા કેવી હોય?

ઘરે કામ છે: નિયમિત ચાલવું, પૂરતું protein અને પાણી, અને પેશાબની નવી દિનચર્યા શીખવી. વચ્ચે આરામ કરો અને વજન ઉપાડવાની ઉતાવળ ન કરો.

  • રોજ થોડું વધુ ચાલો. ઘરમાં ટૂંકા ચક્કરથી શરૂ કરીને ધીમે ધીમે વધારો.
  • થોડું થોડું અને વારંવાર protein વાળું ખાઓ. બીજી સલાહ ન હોય તો પાણી પૂરતું પીઓ.
  • ડાઘ અને stoma માં હર્નિયા ન થાય તે માટે લગભગ ત્રણ મહિના ભારે વસ્તુ ન ઉપાડો.
  • લોહી પાતળું કરવાનું ઇન્જેક્શન શીખવ્યા મુજબ, કહ્યા હોય તેટલાં અઠવાડિયાં સુધી બરાબર લો.
  • થેલી હોય તો stoma ની આસપાસની ચામડી રોજ તપાસો. નિયોબ્લેડર હોય તો સમય પ્રમાણે પેશાબ અને pelvic floor કસરતો કરો. આ દિનચર્યા અમારા નિયોબ્લેડર સાથે પેશાબનો લેખમાં સમજાવી છે.
  • જાતીય કાર્ય અને મનની સ્થિતિ વિશે ખુલ્લેઆમ વાત કરો. આ ઓપરેશન પછી બંને બદલાય છે, અને તેમાં મદદ મળે છે.

થેલી સાથે રહેતા હો તો stoma ની રોજની સંભાળ ઇલિયલ કન્ડ્યુટના લેખમાં છે.

વર્ષો સુધી કઈ તપાસ ચાલુ રહે?

મૂત્રાશય કાઢ્યા પછી સ્કેન, લોહીની તપાસ અને vitamin B12 ની તપાસ વર્ષો સુધી ચાલે છે. તેનાથી કેન્સર પાછું આવ્યું છે કે નહીં અને કિડની તથા આંતરડા પર મોડી અસર થઈ છે કે નહીં તે જોવાય છે.

  • છાતી, પેટ અને પેલ્વિસના સ્કેન પહેલાં બે વર્ષ નક્કી ગાળે થાય છે, પછી વર્ષમાં એક વાર.
  • દરેક મુલાકાતે લોહીની તપાસથી કિડનીનું કામ, ક્ષાર અને bicarbonate જોવાય છે.
  • આંતરડાનો ટુકડો vitamin B12 શોષી લેતો હોઈ શકે, એટલે તે દર વર્ષે તપાસાય છે.
  • પેશાબની નળી રાખી હોય તો તેમાં નવી ગાંઠ તો નથી ને, તે પણ તપાસાય છે.
  • stoma ની નર્સ બે અઠવાડિયા પછી, પછી ત્રણ મહિને અને પછી દર વર્ષે થેલી અને ચામડી તપાસે છે.
  • ધૂમ્રપાન બંધ કરવાથી કિડની, ઘાવ અને લાંબા ગાળાની તબિયતને ફાયદો થાય છે. આ તપાસો આવી રીતે કેમ ગોઠવાય છે તે મૂત્રાશયના કેન્સરનાં સ્ટેજ અને જોખમ જૂથના લેખમાં સમજાવ્યું છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

મૂત્રાશય કાઢવું મોટું ઓપરેશન છે?

હા. યુરોલોજીનાં મોટાં ઓપરેશનમાંનું એક છે અને તેમાં ઘણા કલાક લાગે છે. એટલે ઓપરેશન પહેલાં તમારી તંદુરસ્તી અને પોષણ તપાસીએ છીએ અને પરિવાર સાથે સાજા થવાનો plan બનાવીએ છીએ.

પછીથી આંતરડું કેમ અટકી જાય છે?

ઓપરેશનમાં આંતરડાને અડવું પડે છે એટલે થોડા દિવસ તે ધીમું પડે છે. તેનો એક ટુકડો પેશાબનો માર્ગ બનાવવા પણ વપરાય છે. વહેલું ચાલવું, ચ્યુઇંગ ગમ અને ધ્યાનથી ખવડાવવાથી તે ફરી ચાલુ થાય છે.

ઘરે લોહી પાતળું કરવાની દવા લેવી પડશે?

સામાન્ય રીતે હા, રજા પછી લગભગ ચાર અઠવાડિયાં સુધી. કેન્સર અને પેલ્વિસનું મોટું ઓપરેશન ગઠ્ઠા થવાની શક્યતા વધારે છે. રજા પહેલાં તમારા પરિવારને ઇન્જેક્શન આપતાં શીખવાય છે.

સામાન્ય કામ પર ક્યારે પાછા જવાય?

બેઠાડુ કામ ઘણી વાર ચારથી આઠ અઠવાડિયાં પછી શરૂ થાય છે. ભારે વજન અને મહેનતનું કામ સામાન્ય રીતે લગભગ ત્રણ મહિના પછી, અને તકલીફો થઈ હોય તો વધુ મોડું.

પેશાબનો નવો માર્ગ લીક થાય તો?

જોડાણમાં નાનું લીક ઘણી વાર drain અને catheter થી રૂઝાઈ જાય છે. જે લીક બેસે નહીં તેમાં કિડનીમાં નળી મૂકવી કે બીજી પ્રક્રિયા કરવી પડે. વહેલું પકડાય તે માટે drain ના પ્રવાહી પર અમે નજર રાખીએ છીએ.

અમદાવાદમાં ક્યાં મળી શકાય?

ડૉ. સ્વાતિ શાહ અમદાવાદના Gota ક્લિનિકમાં દર્દીઓને તપાસે છે અને ઓપરેશનનું plan Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગરમાં કરે છે.

ડૉ. સ્વાતિ શાહને ક્યાં મળવું?

Clinic, Gota, અમદાવાદ

Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
SF-203, 2nd Floor, Olive Greens, Gota, S G Highway, Ahmedabad, Gujarat 382481

+91-63590-11009 · Google Maps માં ખોલો

Apollo, ભાટ, ગાંધીનગર

Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar, Gujarat 382428

+91-63555-64601 · Google Maps માં ખોલો

પરામર્શ Gota, અમદાવાદના ક્લિનિકમાં થાય છે. ઓપરેશન Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગરમાં થાય છે.

મુખ્ય માર્ગદર્શિકા પર પાછા જાઓ: અમદાવાદમાં મૂત્રાશય કાઢવું, નિયોબ્લેડર અને ઇલિયલ કન્ડ્યુટ.

આ પેજ આ ભાષામાં પણ: English हिन्दी

ડૉક્ટરે મૂત્રાશય કાઢવાની સલાહ આપી છે અને ઓપરેશન પછીનાં અઠવાડિયાંની ચિંતા થાય છે? એ ચિંતા સ્વાભાવિક છે, કારણ કે આ મોટું ઓપરેશન છે. યુરોલોજી કેન્સરના સર્જન ડૉ. સ્વાતિ શાહ તમને અને તમારા પરિવારને સમજાવી શકે કે સાજા થવામાં શું શું આવશે. સ્કેન અને રિપોર્ટ સાથે લાવજો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલશે.

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Swati Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

dr swati shah - uro & gynec cancer surgeon
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.